Canto Ostinato op Carillon Domtoren

Vandaag attendeerde Jeroen van Veen mij via zijn facebook op een boeiend filmpje op youtube.com van pianomania88. Het is een opname van de Canto Ostinato van Simeon ten Holt op het carillon van de domtoren. Het is een opname van een uitvoering die op maandag 23 augustus 2010 gegeven is. Jeroen en Sandra van Veen spelen samen op piano en Arie Abbenes op het carillon van de Domtoren in Utrecht.

Een jaar eerder werd het muziekstuk ook al uitgevoerd door dezelfde uitvoerenden, maar dit keer waren de geluidsboxen van de piano zo in de toren opgesteld dat het publiek beneden de combinatie van de instrumenten kon horen. De Youtube-opname laat een bijzondere uitvoering van het bekende muziekstuk horen. En vooral tonen de beelden hoe het publiek reageert op de muziek. Dat laatste vind ik erg mooi verbeeld.

De liefhebber van Simeon ten Holt kan terecht op de website domtorenonline.nl om het muziekstuk in een stream te horen of rechtstreeks via de mediaplayer. Geweldig hoe het drietal daar hoog in die toren terwijl de duisternis invalt, 68 minuten lang dit fantastische muziekstuk speelt. Al kan het niet tippen aan een live-uitvoering. Naar mijn oordeel pleit dit voor een jaarlijkse uitvoering in de Domtoren, want dan kom ik gelijk naar Utrecht om dit in het echt mee te maken.

Canto Ostinato in de Dom

De minimal music leent zich erg goed voor orgel. Het repetatieve element past goed bij het statige karakter van het instrument. Bovendien klinkt het geweldig in de grote (kerkelijke) ruimtes waar orgels vaak staan. Dat weten gelukkig veel organisten. In 1979 baarde Jan Welmers erg veel opzien met zijn orgelstuk Laudate Dominum.

Jan Welmers gebruikt de minimal music van Philip Glass en Steve Reich in zijn compositie. Het resultaat sloeg in de orgelwereld in als een bom. Bert Matter, aan wie Jan Welmers de compositie opdroeg, was zo diep onder de indruk en sprak van de mooiste compositie van de twintigste eeuw. Jan Welmers heeft de minimal music als inspiratiebron gebruikt, de spanningsopbouw voldoet namelijk niet aan het uitgangspunt van de minimal music. In de minimal music is het de bedoeling om vanuit stilstand in een beweging te komen en een hoogtepunt te bereiken, waarna het weer terugkeert in de stilstand. Bij Welmers eindigt het stuk juist in de climax die boordevol spanning zit en waar hij alleen uit kan komen in een volledige ontlading.

In hetzelfde jaar was de premiere van een pianostuk voor vier piano's: Canto Ostinato. Simeon ten Holt schreef het stuk in 1976. Dit muziekstuk kan in lengte naar believen worden ingevuld, maar gemiddeld duurt het stuk in uitvoeringen ongeveer twee uur. Met het pianostuk zette Simeon ten Holt zich internationaal op de kaart. De compositie wordt nog steeds heel vaak uitgevoerd. Het stuk keert regelmatig weer in de belangstelling terug, maar is weinig door organisten opgepikt.