Meisjesgitaar

De roman Tirza van Arnon Grunberg ligt al sinds de vakantie op het tafeltje naast de bank. Een cello met daarop twee tepels, een navel en op de bodem een driehoekje schaamhaar. Uit de hals vloeit bloed.
Het boek ligt wat opzichtig op het tafeltje. Dat vraagt om commentaar van mijn huisgenoten. Laatst wees ze naar de cello en noemde hem heel stellig 'meisjesgitaar'. Hoe jong een peuter al verstand heeft van iconografie.

Willem Brakman

Roem valt niet iedere schrijver ten deel. De dood van schrijver Willem Brakman (1922-2008) kreeg een tiende lengte als dat van de dode Voskuil toebedeeld bij het journaal vanavond. Ontoegankelijkheid werd hem verweten, maar de kleine lezersschare die hem las, was trouw, heel trouw. Elk nieuw boek dat van hem verscheen schaften ze aan. Geen lange rijen bij de plaatselijke boekhandel.
Een trouwe lezer die ik ken is Ernst van Alphen. Hij is zelfs op hem gepromoveerd. Van Alphen noemt de ontoegankelijkheid van het journaal 'verleiding en verzet van Willem Brakmans lezer'. Hij typeert het werk als postmodern. Bij zijn inauguratie als hoogleraar Literatuurwetenschap in Leiden, noemde hij het een schrijver die hield van ouwehoeren.
Ik las van Brakman De Afwijzing en kreeg er weinig grip op. Er gebeurt veel en weinig in de romans van Brakman.

Kijk verder op:

• www.wbrakman.nl: een website boordevol informatie, van een echte liefhebber
• www.vn.nl: een artikel over biograaf Gerrit Jan Kleinrensink die Willem Brakman volgt als Eckermann achter Goethe.
  

Pierre Janssen

De kunstkenner en -verteller Pierre Janssen is overleden. Hij heeft veel mensen warm gemaakt voor kunst en ze vooral leren kijken. Soms gleed hij uit de bocht met meningen over de intenties van de schilder, maar hij kon buitengewoon mooi verwijzen naar de rol van de kijker.

Vanavond zag ik zo'n fragment in het NOS-journaal. Hij zegt dit in 1988 in het televisie Zomergasten:

"Je moet voortdurend aan de werkelijkheid waarin je leeft, vormgeven. Al is het dat je moet vormgeven aan je chef, aan je ondergeschikte, of aan je vrouw en je eigen kind. Die kunnen er wel zijn, maar als je er geen vorm aan geeft, dan zijn ze er toch niet. Ze kunnen wel honderd keer om je heen zijn, jij moet ze opnieuw maken, wil je ermee kunnen leven. En dat kan dan, dat ziet u hier dat dat kan. Heel klein en heel compleet, zo klein en zo groot als het leven zelf." (wijst naar een minuscuul beeldje van een paardje, niet groter dan zijn pink)

Hierin benadrukt hij dat je in je hoofd iets moet vormen. Je kunt wel een vrouw en een kind hebben, ze kunnen om je heen dartelen, maar je moet ze vormen geven. Anders bestaat het niet. Zo kon hij dus ook naar een schilderij kijken. De essentie van kunst: kijken en alles meebeleven. Alleen zo kun je effectief kijken naar kunst. Zo is het met literatuur ook: je kunt niet de intentie van de auteur reconstrueren, je kunt alleen je eigen vormgeven proberen te reconstrueren.