Schilder

Als ik kon schilderen, zou mijn geluk in de herfst niet op kunnen. De tinten die overal te zien zijn. De bomen die langzaam ontbladeren en de kleuren van de hemel die daar zachtjes overheen wrijven.
Zo reed ik laatst over de Veluwe en voelde me melancholisch en gelukkig tegelijk. De bomen op de camping dragen kleren in geel, bruin en rood. De grond is bezaaid met deze tinten en de lucht ruikt naar vocht en humus.
De laatste dagen duwen en trekken wind en regen de laatste blaadjes van de bomen. Nu is het avondrood nog mooier te zien vanuit het raam van mijn studeerkamer. Dan wens ik dat ik met kwast en doek het beeld kan vasthouden wat ik zie: wuivende takken en daarachter het donker van de vallende avond, een laatste streep licht van de dag die nu echt afscheid neemt.

Overtreffen

Ineens stonden ze naast mijn bureau, mijn twee vrouwen. Ze kwamen me vanmiddag ophalen van het werk. Na het bekertje warme chocolademelk en de rondgang langs mijn collega's gingen we lekker naar huis.
Wat voor mij een onzinnig kunstwerk is, dat alleen handig is om je fiets tegenaan te zetten, vormde voor Doris de heuse translatio, imitatio en misschien zelfs wel aemulatio.

De Wals

Camille Claudel spreekt heel wat mensen tot de verbeelding. Zijn het haar beelden of gaat het meer om haar bijzonder leven? Dat ze voor gek versleten werd en dertig jaar van haar leven in gestichten doorbracht. Of dat ze minnares van August Rodin was.
Zijn naam valt altijd in één adem als het over haar gaat. Ze worstelde erg met haar kunstenaarschap en het vrouw zijn. Opdrachten werden haar niet gegund omdat ze vrouw was. Haar werk kreeg niet de waardering die het werk van haar mannelijke collega's wel kreeg.
De biografie van Anne Delbée bracht de kunstenares Camille Claudel weer helemaal in beeld. Het bracht haar werk ook in de belangstelling. Vandaag zag ik voor het eerst van mijn leven een beeld van de Franse kunstenares: "La Valse" (de Wals) uit 1905. Ik had veel over het werk gehoord er ook veel afbeeldingen van het bronzen beeld gezien, maar vandaag zag ik het in het echt.
Het is een indrukwekkend beeld. De lichamen van de man en vrouw zijn heel mooi ineen verstrengeld. Het geeft iets erotisch. De dans wordt bijna een paring. Dit komt door de naakte lichamen en door de bijzondere wijze waarop de stof drappeert. Je verliest jezelf in datgene wat niet te zien is.
Het beeld is onderdeel van de expositie Schilders van de Ziel. Symbolisme in Frankrijk. De expositie is tot en met 27 januari te zien bij Singer Laren. Een aanrader voor iedereen die van raadselachtigheid houdt en natuurlijk voor de liefhebbers van Camille Claudel.

Pierre Janssen

De kunstkenner en -verteller Pierre Janssen is overleden. Hij heeft veel mensen warm gemaakt voor kunst en ze vooral leren kijken. Soms gleed hij uit de bocht met meningen over de intenties van de schilder, maar hij kon buitengewoon mooi verwijzen naar de rol van de kijker.

Vanavond zag ik zo'n fragment in het NOS-journaal. Hij zegt dit in 1988 in het televisie Zomergasten:

"Je moet voortdurend aan de werkelijkheid waarin je leeft, vormgeven. Al is het dat je moet vormgeven aan je chef, aan je ondergeschikte, of aan je vrouw en je eigen kind. Die kunnen er wel zijn, maar als je er geen vorm aan geeft, dan zijn ze er toch niet. Ze kunnen wel honderd keer om je heen zijn, jij moet ze opnieuw maken, wil je ermee kunnen leven. En dat kan dan, dat ziet u hier dat dat kan. Heel klein en heel compleet, zo klein en zo groot als het leven zelf." (wijst naar een minuscuul beeldje van een paardje, niet groter dan zijn pink)

Hierin benadrukt hij dat je in je hoofd iets moet vormen. Je kunt wel een vrouw en een kind hebben, ze kunnen om je heen dartelen, maar je moet ze vormen geven. Anders bestaat het niet. Zo kon hij dus ook naar een schilderij kijken. De essentie van kunst: kijken en alles meebeleven. Alleen zo kun je effectief kijken naar kunst. Zo is het met literatuur ook: je kunt niet de intentie van de auteur reconstrueren, je kunt alleen je eigen vormgeven proberen te reconstrueren.