Filmtip: Adam's Apples

Ik geef niet vaak een filmtip nog voordat ik zelf een film gezien heb, maar in het geval van Adam's Apples maak ik graag een uitzondering. Vanavond wordt de film getoond op de Belgische televisiezender Canvas. En deze film is een echte aanrader.

Open Orgeldag Ede 2010 - Oude Kerk Bennekom

Het kabinetorgel van Onderhorst uit 1762 in de Oude Kerk van Bennekom

Zoals met zoveel dingen, was ook bij de Open Orgeldag Ede het lekkerst voor het laatst bewaard: de 2 prachtige orgels in de Oude Kerk van Bennekom. Vooral het vorig jaar gerestaureerde kabinetorgel van Detlef Onderhorst uit 1762 is een heel bijzonder instrument. Het orgel is tamelijk ongerept de tijd doorgekomen en daarmee een klankgetuige van een geheel eigen muziekcultuur: die van de Amsterdamse burgerij.

Open Orgeldag Ede 2010 - Ontmoetingskerk Bennekom

Het Kam & Van der Meulen-orgel uit 1840 in de Bennekomse Ontmoetingskerk

Het middagdeel van de Open Orgeldag Ede was in het nabijgelegen Bennekom, dat deeluitmaakt van de gemeente Ede. Het begon met een concert van Erik Zeillemaker in de Ontmoetingskerk. Deze ruimte waarin de Nederlandse Protestanten Bond kerkt, bevat een heel bijzonder orgel. Helaas wordt het instrument weinig gebruikt in de wekelijkse diensten. Erik Zeillemaker liet in een zeer afwisselend programma horen dat het orgel perfect het electronische orgel dat nu gebruikt wordt, kan vervangen.

Open Orgeldag Ede 2010 - Evangelisch-Lutherse kerk

Het orgel van de Evangelisch-Lutherse kerk uit 1970 dat Dick Troost bespeelde

In de Evangelisch-Lutherse kerk gaf de vaste organist van deze kerk, Dick Troost, een demonstratie van zijn instrument. Het is een orgel van Pels & Van Leeuwen uit 1970. Het instrument bezit van origine een sterk neo-barok karakter dat in de loop van de jaren zeer gunstig is omgebogen naar een veel karakteristiekere klank. Zo heeft het orgel in 1989 en 1993 diverse kleine wijzigingen ondergaan en is het in 2007 uitgebreid met een nieuwe dulciaan en op het pedaal een fagot.

Open Orgeldag Ede 2010 - Taborkerk

Het Van Vulpen-orgel in de Taborkerk van Ede

De bespeling van Erik van der Heijden in de Taborkerk was weer van een heel andere orde. Het van Van Vulpen-orgel dat in deze kerk staat, leent zich goed voor het spelen van Noord-Duitse barokmuziek. Dat demonstreerde Erik van der Heijden als geen ander met werken van Pachelbel, Böhm en Bach.

Open Orgeldag Ede 2010 - Noorderkerk

Bert Wisgerhof bespeelde het Ypma-orgel in de Edese Noorderkerk

Bert Wisgerhof opende de Open Orgeldag Ede 2010 in de Noorderkerk met een boeiend repertoire uit de ontstaanstijd van het instrument. Het orgel is in 1882 gebouwd voor de Sint Corneliuskerk in het Noord-Hollandse Limmen. De bouwer is Lodewijk Ypma (1823-1887), die veel instrumenten bouwde in de Noord-Hollandse katholieke (dorps)kerken. Bekend zijn de instrumenten van Westwoud (1864), Hoogwoud (1873) en Tuitjenhorn (1874).

Open Orgeldag Ede 2010

Bezoekers van de Open Orgeldag Ede bekijken het kabinetorgel in Bennekom

Uit enthousiasme en nieuwsgierigheid ging ik gisteren naar de Open Orgeldag in Ede. Vorig jaar had ik in Veenendaal de Veense variant meegemaakt. Het bracht mij op het idee hetzelfde eens te proberen in Ede. Vooral de sluiting van de Noorderkerk op 1 januari 2011 zorgde ervoor dat ik ook echt dit jaar naar Ede moest. En natuurlijk omdat ik zoveel van de uitvoerders persoonlijk ken.

Groepje paddenstoelen

Zomaar een verrassing bij de Evangelisch-Lutherse kerk in Ede: een groepje paddenstoelen. Rood met witte stippen. Allemaal in een verschillend stadium van ontwikkeling: van kleine bol tot enorm platform. Bij de grootste dreigt de gigantische hoed door de steel te zakken. En zo presenteren deze paddenstoelen als een heuse familie met het kleine grut en de ouden van dagen. Allemaal met hetzelfde kenmerk: rood met witte stippen.

Open orgeldag Ede - de preview

De open Orgeldag in Ede opent in de Noorderkerk

Morgen is in Ede de Open orgeldag. Misschien is het hoogtepunt al gelijk aan het begin van de dag. De Noorderkerk bevat een prachtig orgel Ypma uit 1882. Het orgel is in 1918 in de gereformeerde Noorderkerk van Ede geplaatst. De Edenaren namen het orgel over uit het Noord-Hollandse Limmen waar het tot 1917 in de Sint Corneliuskerk had gestaan.

Steenkuyl in Veenendaal

Het orgel van de Oude kerk in Veenendaal met pijpwerk van Steenkuyl

Aan de vooravond van de orgeldag in Ede, schoot mij ineens te binnen dat er nog een mooi artikel op mijn harde schijf ronddoolde. Het gaat over het orgel in de Oude kerk van Veenendaal. Een instrument dat Vierdag in 1974 bouwde, waarin veel pijpwerk van Steenkuyl uit 1900 is terechtgekomen. Vorig jaar werd namelijk de orgeldag in het naast Ede gelegen Veenendaal georganiseerd. Ik schreef een verslag over Veenendaal en de orgels.

Weinig orgels van de Amsterdamse orgelbouwer Daniel Gerard Steenkuyl (1838-1921) zijn overgebleven. Het meeste is moedwillig afgebroken. Zo telde Rotterdam ooit vier instrumenten van hem. Slecht eentje is er nog. In Amsterdam klinkt hetzelfde liedje, daar is het instrument in de Keizersgrachtkerk weer in oude glorie te beluisteren. Maar het instrument van de Nieuwezijds Kapel is niet meer te horen.