Verdwaald - #fietsvakantie

De rustieke rit door het Wierdense veld wordt afgewisseld met een vreselijk overlevenstocht door Hellendoorn. Deze plaatsnaam komt niet uit het niets. We ervaren het echt als een hel. De prachtige fietspaden zijn verruild voor een lelijke route door de nieuwbouwwijk van Hellendoorn.

Het fietspad wordt verschillende keren doorkruist met dwarse hekjes waar we met de bagage nauwelijks doorheen komen. Hier hoeft de VVV blijkbaar niets te doen om de toerist te behagen. Mij werken de hekjes tegen. Wat een hel om hier te fietsen met al die bagage.

Volgens de beschrijvingen fietsen we nu een stuk langs de Regge. De bordjes misleiden ons en we verdwalen. Ik zoek een weg. Dan maar de hoofdweg dwars door Nijverdal. Niks van de idylle waar ik zo op hoopte.

De vele vrachtwagens die hier langs ons heen denderen. Als we met hulp van Google Maps een zijpad ingaan, kiest grote vrachtwagen deze smalle weg om even te keren. Waarschijnlijk ook verkeerd gereden, maar levensgevaarlijk.

Ik hou mijn hart vast. De fietsknooppunten hebben ons helemaal in de steek gelaten. Ik hoop dat dit de goede weg is in de richting van Raalte. De tijd begint nu ook te dringen en we willen graag morgen in Almere zijn. Stress op vakantie.

Fietsvakantie

In augustus maakten Doris en ik een mooie fietstocht door Nederland met als bestemming: Twente. Elke week op vrijdag schrijf ik een stukje over deze bijzondere fietsrit.

Icoon - Op zoek naar Maria (5)

Maria is een icoon. Dat is wel de boodschap bij de expositie in Museum Catharijneconvent. Ze wordt weergegeven op heel veel manieren: liefdevol, zorgzaam, vruchtbaar, als maagd (meisje nog) en ook als rouwende moeder. Het zijn allemaal rollen waarin ze in de kunst wordt gepresenteerd.

Het leven van Maria dat in een andere ruimte wordt gepresenteerd is minstens zo inspiratierijk als het idee van de icoon die Maria is. Het leven komt in de bijbel niet zo sterk naar voren, daarom zijn er later veel verhalen bijgekomen zoals over Anna, de moeder van Maria en de oma van Jezus.

Anna komt in de lijn van het maagschap over de rest heen als een grote moederkip die al haar kuikens onder haar vleugels verbergt. Het schilderij uit de 16e eeuw waarbij de hele lijnen van afkomst in een heuse familieportret staan.

Ik kan de lach niet onderdrukken. Anna zou 3 keer getrouwd zijn geweest en uit elk huwelijk is een andere Maria voortgekomen. Jozef is een oude man. En wat doet de heilige Servatius daar? Een bizar middeleeuws idee.

Het is het schilderij De maagschap van de heilige Anna, van de Meester van Liesborn. Een imponerend schilderij waarbij de kinderen nog sterk op kleine volwassenen lijken. Maar misschien zijn ze dat ook. Jezus krijgt hier iets van zijn oma. Ook staan er Elisabeth met Johannes de Doper en andere heiligen op. Een bijzonder familieschilderij.

Of wat van de prachtige piëta’s die er staan. Ik geniet van het middeleeuwse beeld uit hout. Maria die hier met een doekje het bloed van de overleden Jezus stelpt. Ze oogt verdrietig en je kunt heel dicht bij dit beeld komen. Het brengt je even heel dicht bij de kunstenaar.

Net als het beeld van Zadkine. Jezus en Maria hebben het gezicht zoals Picasso dat aan mensen in zijn schilderijen geeft. Ik ben ervan onder de indruk. Ook omdat het niet zo’n groot beeld is en bijna iconisch betekenis krijgt.

De overleden Jezus heeft veel weg van een vissengraad die de vrouw vasthoudt. Afgebeelde personen verschuiven naar de verbeeldingswereld in je hoofd. Een heel mooi, imponerend effect.

Op zoek naar Maria

Dit is de 5e blog uit een serie van 8 blogs over het bezoek aan de Mariatentoonstelling in het Museum Catharijneconvent te Utrecht. Lees zaterdag: (6) Virgin of Mercy

In alle soorten en maten - Op zoek naar Maria (4)

De grote Maria-expositie is dé expositie in het Museum Catharijneconvent. Wij zijn er speciaal voor gekomen, net als veel anderen. De eerste zaal is overweldigend. Het ademt een heel devote en vooral mystieke sfeer.

Er hangt een enorme Marianum van de Meester van Elsloo. De beelden staan met de ruggen tegen elkaar, omhelst door een gigantisch rozenkrans. Het beeld van hout hangt midden in de ruimte. Met de prachtige belichting zorgt dit voor een mystieke ervaring.

De vele kleine beeldjes, allemaal uit verschillende oude culturen van de Grieken en Romeinen verwijzen naar godinnen. Vaak verwijzen ze naar vruchtbaarheid en seksualiteit, zoals een klein Romeins beeldje. De vrouw laat haar geslachtsdelen zien.

Daartussen staan allerlei beeldjes van Maria in verschillende varianten, zoals waar het kind Jezus aan de borst drinkt, een Virgo lactans. De afbeeldingen uit de Middeleeuwen laten soms een volwassen mens zien, in babyformaat. Later verandert het kind meer en meer in een kind.

De eerste zaal raakt je, misschien wel door de verscheidenheid en plaatsing van Maria binnen andere culturen en als een combinatie van verschillende klassieke goden zoals Aphorodite. De oermoeder waarnaar moeder Maria verwijst. Ze combineert het maagdelijke, de vruchtbaarheid en het goddelijke. Een unieke combinatie.

Als je door de tentoonstelling loopt, zie je de enorme verscheidenheid waarmee mensen haar beleven en aanbidden. Schrijvers, dichters, denkers, componisten, schilders en beeldhouwers; ze raken allemaal geïnspireerd door deze moeder van God.

Op zoek naar Maria

Dit is de 4e blog uit een serie van 8 blogs over het bezoek aan de Mariatentoonstelling in het Museum Catharijneconvent te Utrecht. Lees morgen: (5) Icoon Maria

Geen leeslijst - #50books

Ik lees momenteel niet echt gericht met een leeslijst. Wel lees ik boeken die ik al langere tijd wil lezen. Zo staat Marcel Proust nog op mijn verlanglijstje het te lezen. Alleen als ik er zelf klaar voor ben, want een vorige leessessie van dit boek is mislukt.

Nog meer laat ik mij leiden door de boeken die ik lees en nieuw te lezen in mij oproepen. Zo maakt Ralf Mohrens nieuwe roman De hemel is zwart vandaag mij nieuwsgierig naar de boeken van Tip Marugg en Frank Martinus Arion. Van de laatste heb ik tijdens mijn studietijd alleen een dichtbundel gelezen.

Enthousiast geworden door een boek over de Balearen, ligt bijvoorbeeld Ik Jan Cremer 2 op de stapel. Net als De ridder is gestorven van Cees Nooteboom.

Allebei boeken waarin het eiland Ibiza een grote rol speelt. Verder stort ik mij op de vertrouwde reisboeken en liggen er boeken genoeg om te lezen. Een bezoek aan Texel wakkert mijn liefde voor Jan Wolkers weer aan. Dan ben ik geneigd om een roman van hem weer te gaan lezen.

Ik heb niet meer zoveel boeken te bespreken, dus ik heb alle vrijheid. Dan neem ik boeken mee uit de bibliotheek of ik struin door mijn eigen boekenkasten op zoek naar een boek waar ik op dat moment wel zin in heb.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. In 2016 nam ik de honneurs waar. Dit jaar neemt Martha het weer over. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Middeleeuws religieuze kunst - Op zoek naar Maria (3)

Aan het einde van de gang begint het museum. De middeleeuwse religieuze kunst is misschien wel het mooiste. Het spreekt mij erg aan. Al verwonder ik mij ook over de kunst gemaakt aan het begin van de renaissance. De altaarstukken. Of de schatkamer – pas op voor uw hoofd – waarin ik soms verwonderd ben over alles dat hier verguld is.

In een monstrans staan aan de randen heiligen Willibrordus met de Domtoren, Plechelmus met de toren van zijn kerk in Oldenzaal op de hand en Ludgerus met een gans met een gans. Of de prachtige gewaden aan het einde van de zaal. Sommige komen uit de Middeleeuwen.

Hetzelfde zie je terug bij de relieken die heel soms opduiken. Zoals in de schrijn verstopt zit, enkele doeken of botjes. Niet altijd meer te reproduceren van wie.

Het kostte vaak moeite om iets te bemachtigen voor een stad, maar het leverde zoveel meer op. Als de relieken er dan waren, moest er ook een mooi kerkgebouw, vaak weer betaald met de opbrengst die de relieken met zich meebrachten. Een kip-ei-verhaal waarbij geld het regelmatig won van geloof.

Op zoek naar Maria

Dit is de 3e blog uit een serie van 8 blogs over het bezoek aan de Mariatentoonstelling in het Museum Catharijneconvent te Utrecht. Lees maandag: (4) In alle soorten en maten

Schapenkooi - #fietsvakantie

De drukte van Vriezenveen laten we achter ons als we over het spoor zijn. We zoeken een rustig plekje voor de lunch. We hebben honger, maar we weten ook dat je daar een goede plaats voor moet vinden. Zo komen we aan in Hoge Hexel. Een plaats met en geheimzinnige naam.

Tegenover het kerkje vinden we een prachtig plekje: de schaapskooi. Het is een zogeheten rustplaats. We mogen er zitten. Zo vinden we heerlijk beschut buiten een plekje om onze lunch op te eten. Dit is genieten. De wind blaast zachtjes langs ons heen.

Zo zitten we daar op het bankje en genieten. Gelijk even naar het toilet en uitrusten. Het is nu best warm, merken we als we verder rijden. Het is hier moerasland. Zo fietsen we even later dwars door het natuurgebied in de richting van Hellendoorn: het Wierdense Veld.

Het is hoogveen en kwetsbaar gebied. We fietsen over de enige weg langs het gebied over een smal dijkje. Prachtig gezicht over de wijdse verten al lijdt dit gebied aan verdroging en vergrassing. Echt genieten is dit en voor we het weten rijden we een nieuwbouwwijk van Hellendoorn in.

Fietsvakantie

In augustus maakten Doris en ik een mooie fietstocht door Nederland met als bestemming: Twente. Elke week op vrijdag schrijf ik een stukje over deze bijzondere fietsrit.

Catharijneconvent - Op zoek naar Maria (2)

We nemen de route via het Domplein naar het museum Catharijneconvent. In het oude klooster gewijd aan de martelares Catharina van Alexandrië, zit het museum voor religieuze kunst, met de nadruk op het Christendom. De kloostergangen zijn prachtig. Net als de naastgelegen Catharinakathedraal.

We komen er binnen. De entree nodigt niet zo erg uit. Ook omdat de kassa’s zo raar open in de ruimte staan. De garderobe weggemoffeld. Toiletten weer aan de andere kant en daar omheen is ook nog een museumwinkel.

Kinderen betalen hetzelfde bedrag als ouders. Ik ben dat niet meer echt gewend bij een museumbezoek. Het lijkt namelijk heel vaak zo dat de Museumkaart voor Doris een beetje overbodig is. Daar hebben we hier geen last van. De 3 euro extra entree moet ook voor haar worden betaald.

We dalen af naar de kelder om de doorsteek te maken naar het kloostergebouw waar we zojuist door de tuin liepen. In deze grote zaal krijg je een mooi overzicht te zien van de werken die in dit bijzondere museum te zien zijn.

Soms tref je al een religieus hoogtepunt aan, een altaarstuk of de middeleeuwse verluchtigde getijdenboeken. Prachtige werken, kleine kunstwerkjes op zich. Ik voel mij helemaal in de Middeleeuwen, proef de studie die Umberto Eco deed voor zijn prachtige kloosterroman In de naam van de roos.

Werken gemaakt in gevecht met het weinige daglicht, zeker in de wintermaanden die het bijna onmogelijk maakten om zo mooi te werk te gaan. De verschillende monniken die hieraan werkten.

Er hangt een groot gewaad dat Bonivatius zou hebben gedragen. Een deel van de stof van meer dan 900 jaar oud is al vergaan, een onderliggende stof moet het materiaal beschermen. Dat de missionaris al enkele eeuwen overleden was voor de stof er was, lijkt minder belangrijk.

Op zoek naar Maria

Dit is de 2e blog uit een serie van 8 blogs over het bezoek aan de Mariatentoonstelling in het Museum Catharijneconvent te Utrecht. Lees: (3) Middeleeuws religieuze kunst

Mariaplaats - Op zoek naar Maria (1)

We lopen van het station Utrecht Centraal naar het Catrijneconvent. Onderweg stoppen we bij de Mariaplaats, de halve kloosteromgang bij de voormalige Mariakerk. Het is nog altijd jammer dat deze kerk gesloopt is.

De kerk staat er al 200 jaar niet meer en toch mis je iets. Alsof hier een fundament uit de stad geslagen is op deze plek ten Westen van de Dom, onderaan het Middeleeuwse kruis van kerken.

Nu is de Mariaplaats het plekje voor zwervers en toeristen. Toeristen lopen in grote wolken van mensen door het rustieke plekje. De vele kruiden en bloemen die hier groeien, geven de mystiek een extra dimensie.

Een zwerver rolt een joint. Naast hem op het bankje staat een blikje bier. Wij gaan een niveau lager zitten, naar het Mariabankje waar bij de kloostermoppen rozen groeien. Ze vormen een heel eigen rozenkrans.

Wij nestelen ons op een bankje, halen de meegenomen broodjes met chocoladepasta en jam uit de tas. Heerlijk peuzelen we de broodjes op en drinken het water uit het meegenomen flesje.

Uit het conservatorium klinken pianoklanken. Een aspirant pianist oefent zijn vingers op een ingewikkeld stuk van Liszt. Ik kan echt genieten van zo’n moment. Niet gestoord door een openbare eetgelegenheid, maar gewoon op een plek waar je kunt genieten en een moment voor jezelf hebt.

Een groepsleider vertelt hier over de Mariakerk en het gat dat hier in de stad is achtergebleven. Ze geeft Napoleon de schuld, hij brak de kerk af om geld te werven voor zijn veldtochten naar onder andere Rusland.

Natuurlijk is het niet helemaal waar. De kerk werd toen niet helemaal afgebroken, het laatste gedeelte zou bijna een halfjaar later volgen om plaats te maken voor het huidige kanariegele gebouw waarin sinds jaar en dag het conservatorium gevestigd is.

Als je de Mariaplaats uitloopt, kijk je recht in het straatje naar de Domtoren. Het geeft iets mee van de gedachte aan het Middeleeuwse kerkenkruis. Al betwijfelen sommige onderzoekers of dit kruis ooit zo bedacht is en niet meer toeval is geweest.

Op zoek naar Maria

Dit is de 1e blog uit een serie van 8 blogs over het bezoek aan de Mariatentoonstelling in het Museum Catharijneconvent te Utrecht. Lees: (2) Catharijneconvent

Braziliaanse brieven

Het boek over de Bijlmer brengt me ook weer bij een beroemde Bijmerbewoner: de vertaler en brievenschrijver August Willemsen. Las ik eerder zijn boek De val, zijn boek Braziliaanse brieven moest ik nog altijd ter hand nemen.

Het citaat uit het boek over de Bijlmer, trekt een mooie vergelijking van Amsterdam Zuidoost met de imposante flats in bijvoorbeeld Brazilië. Het trekt mij in zijn beroemdste boek, dat veel opnieuw is uitgegeven: Braziliaanse brieven.

Zo lees ik de verhalen over de kennismaking met Brazilië. Het vele werk dat August Willemsen doet, zijn speurtocht naar de dichters die hij voor ons bereikbaar heeft gemaakt met zijn fantastische vertalingen: Fernando Pessoa, Drummond de Andrade en João Guimarães Rosa. Stuk voor stuk Portugese en Braziliaanse schrijvers die hij beroemd heeft gemaakt in Nederland.

In zijn Brazilaanse brieven deelt hij zijn persoonlijke ontdekkingstocht naar de literaire juweeltjes die deze schrijvers hebben geschreven. Daarnaast maakt hij soms persoonlijk kennis met deze schrijvers en zoekt naar de bronnen in allerlei archieven. Hij reist hier heel Brazilië door.

Vooral mooi om te lezen zijn de ontdekkingen die hij doet als student in São Paulo:

Er komt nog bij dat ik juist een boek had gelezen van een Braziliaanse schrijver uit de vorige eeuw, Machado de Assis, die meteen een geweldige indruk op me maakte. In dat boek zoiets als Posthume herinneringen van Brás Cubas, komt een meisje voor wier huwelijkskansen te niet worden gedaan doordat ze hinkt, ofschoon ze zeer mooi is. En de schrijver vraagt zich af: ‘Waarom mank, indien mooi? Waarom mooi, indien mank?’ Dit lijkt cynisch, maar ik zie het als een geniale formulering van een tragisch en ironisch lot. (34)

Dat is genieten en je leest zijn liefde voor deze Braziliaanse schrijver. Hij speurt de gangen van deze meester in latere reizen na. Bovendien heeft August Willemsen ons het mooiste gegeven wat hij kon geven: een vertaling van de meesterwerken van Machado de Assis!

August Willemsen: Braziliaanse brieven. Amsterdam: Uitgeverij De Arbeiderspers, [1985]. Mijn exemplaar is een Singel pocket uit 2000 (10e druk). ISBN 90 413 30666 6. 350 pagina’s. Meer informatie

Russisch huis - #fietsvakantie

hdr

We nemen even pauze als we Vriezenveen inrijden. Bij het winkelcentrum stoppen we voor de supermarkt. We kopen de lunch met een lekker klein plastic bakje huzarensalade. Het is hetzelfde supermarktketen als waar we aan het begin van de week onze inkopen in Rijssen deden. De vraag: wel of geen extra zak met bolletjes. Er is genoeg, schat ik snel.

We zullen verderop de verworvenheden gaan oppeuzelen. Eerst maar even doorfietsen. Het vermeende fietspad komt toch uit in de lange straat die Vriezenveen uiteindelijk is. We rijden langs de smalle dwarsstraten die soms tot 3 huizen diep zijn. De boerderijen zijn over lange, smalle repen land verdeeld. Lastig bereikbaar, met veel slootjes. Alleen de hoofdweg is een kilometers kaarsrechte straat. Het verkeer raast links en rechts voorbij.

In een flits zie ik de trots van Vriezenveen: het knalgele Russische huis. Het Harmsenhuis. Ik probeer Doris er nog op te wijzen, maar ze is al te ver vooruit. Als je het huis zo snel voorbij rijdend ziet, is het misschien zelfs imponerender dan wanneer je ervoor zou stoppen en lange tijd zou toekijken.

Ik voer eens achter dirigent Nico aan naar zijn huis in Vriezenveen. Een oude, opgeknapte boerderij. Hij was er waanzinnig trots op. We sloegen allerlei weggetjes in en vanaf de hoofdstraat doken we een smal straatje en voeren over allerlei erven naar zijn huis. Het viel mij een beetje tegen. Al was er van het grote achterhuis niets gelogen. Er paste zo een tafeltennistafel in en dan was er nog meer dan genoeg ruimte voor andere troep.

Ik speur waar het huis zou kunnen staan, maar ik vind het niet meer. We steken bij het grote kruispunt met de stoplichten over en even later bij de spoorwegovergang verlaten we het dorp weer. Nog even doorrijden, dan houden we straks pauze op een mooie, rustige plek.

Fietsvakantie

In augustus maakten Doris en ik een mooie fietstocht door Nederland met als bestemming: Twente. Elke week op vrijdag schrijf ik een stukje over deze bijzondere fietsrit.