Hoofdrekenen

Het ligt niet aan de rekenmethode, maar aan de leraar. Dat is de uitkomst van een studie waarom leerlingen zo slecht leren rekenen. Geruststellend dat de methodes en de dure boeken gebruikt mogen blijven worden. Minder geruststellend is de onkundige leraar.

Hoe komt het dat leraren zo slecht rekenen. De reden ligt volgens mij niet zozeer in het slechte onderwijs dat ze genoten hebben, maar veel meer in de training. Oefening baart kunst en dat geldt zeker voor rekenen. Het begint al heel eenvoudig: hoe vaak reken je in de praktijk nog.

Ik denk dat ik hoogstens één keer per dag met een simpele berekening te maken krijg. Bijvoorbeeld wat kost mij de maandelijkse 5 euro meer aan ziektenkostenverzekering, per jaar. Dat is niet zo moeilijk, die 60 komt vrij snel los. Moeilijker wordt het om bijvoorbeeld heel snel de gemeentebelasting, die per jaar gerekend wordt, in een maandelijks bedrag te krijgen.

De hoofdoorzaak is dat vanaf de middelbare school gebruik werd gemaakt van rekenmachines om ingewikkelde toestanden bij handelskennis, wiskunde en natuurkunde te berekenen. Geen hoofd(b)rekens meer, maar vingervlug over de toetsen. Dat betekent bijvoorbeeld voor mij dat ik al meer dan 20 jaar geen gebruik meer maak van staartdelingen. Ik verwacht persoonlijk dat ik het rekenen van een groep 8-leerling moeilijk kan evenaren. Ik doe er in elk geval langer over, gewoon omdat ik het nooit meer doe.

Dat probleem heeft de nieuwe aanwas op de pabo's ook. Deze leerlingen hebben zo'n vijf jaar niet meer intensief gerekend uit het hoofd. Alles ging via het rekenmachientje. Het is net als met schrijven. Ik schrijf per dag gemiddeld zo'n 100 woorden op papier. Verder verlopen al die andere duizenden woorden via het toetsenbord. Waarom verwachten we dan van een basisschoolleerling dat hij netjes schrijft?

Voor de oplossing zal iets bedacht moeten worden dat de leerlingen wel rekenprincipes aanleert en de nodige logische redeneringen. De realistische rekenmethode kan daar goed bij helpen. Een andere oplossing is om het gebruik van rekenmachines op de middelbare school nog even uit te stellen, maar of het rekenonderwijs daar echt bij gebaat is, betwijfel ik. Hoe dan ook moet het onderwijs participeren op maatschappelijke ontwikkelingen en niet teveel blijven hangen in wat mensen niet meer kunnen, maar meer wijzen op de noodzaak om iets te kunnen.

Misrekening

Bankiers kunnen goed rekenen. Daarom bezocht de president van de Nederlandsche Bank, Nout Wellink, een basisschool om te vertellen hoe belangrijk rekenen is.

Een bekende truc is om aan de getallen een euro-teken te koppelen en dan te doen alsof het je eigen geld is. Bankiers rekenen al jaren zo en het heeft effect. Waar ze echter niet op gerekend hebben is de misrekening. Als je geld verstopt in formules die niemand begrijpt, dan gaat dat eens mis.

Doe alsof het je eigen geld is, bankiers van Nederland, en het gaat je weer goed.

Markt in november

Misschien is de markt wel het leukste als het ijskoud is, de wolkjes uit je mond en neus maken de weg vrij. Handen voelen nog koud van het fietsen en bij de groenteman is elke vrucht zo koud als de lucht om je heen. De markt in deze tijd van het jaar ruikt heel fris, zelfs bij de viskramen ruiken lekker luchtjes.
Vanmorgen liep ik er even overheen, fruit en groenten voor deze week halen. Doris' hoofd stak precies op schaphoogte boven al het fruit. De appels, sinasappels en kiwi's lachten haar toe. 'Hmmm', liet ze zich ontvallen. Ze had vooral zin in een gele kiwi.
Ze kreeg een banaantje nadat de jonge verkoopster met moeite het wisselgeld had uitgerekend, tien euro in de hand, terwijl het vijf moest zijn. Ik corrigeerde haar op vriendelijke toon. 'Ik werd afgeleid', excuseert ze. Rekenen is een ambacht geworden dat niet iedereen meer beheerst.

De markt in november, misschien is dat wel de mooiste markt van het jaar. Koud genoeg om waar te zijn.

Hoezo chaos op het spoor?

Honderden treinen die wekelijks niet meer rijden. Dat dreigt vanaf zondag te gebeuren als de nieuwe dienstregeling van de Nederlandse Spoorwegen ingaat. Het nieuws is vandaag Nederland in gekatapulteerd, mede onder aanvoering van reizigersvereniging Rover.
De nuance in dergelijke berichten ontbreekt volledig. Zo zag ik in Een Vandaag een bericht over het moment waarop de trein tussen Ede-Wageningen en Amersfoort niet rijdt. De data die iemand noemde betrof alleen maar zon- en feestdagen, zoals 1 mei (Hemelvaart) en 12 mei (2e Pinksterdag). Het is niet nieuw dat de trein op die dagen niet rijdt.
Dan ontbreekt het de journalisten helemaal aan rekenkunst. Pabo-studenten zijn niet de enige die niet kunnen rekenen. Hoe verhoudt zich het aantal treinen van 120 ten opzichte van het totaal van meer dan 30.000 treinen per week? Het betekent zoiets als dat van elke duizend treinen die er rijden, vier uitvallen.
Zeker, ik wil het leed van de reizigers voor dat handjevol reizigers niet bagatelliseren, maar om het percentage van 0,4 procent 'chaos op het spoor' te noemen. Dat is echt iets teveel van het goede. Zeker als je dat afweegt tegen het percentage van treinen dat in 2006 niet reed, dat ligt namelijk op 1,4 procent. Op de 30.000 treinen per week, zijn dat 420.