De prooi en het geld

Het is een feest der herkenning om in Jeroen Smits De prooi, Blinde trots breekt ABN Amro te lezen hoe de bank ABN Amro van jager verandert in een prooi. Vandaag las ik volgens mij de sleutelpassage, uit de mond van Jan Maarten de Jong. Het speelt na de passage waarin drie leden van de Raad van Bestuur een afvloeiingsregeling krijgen van naar schatting zestig miljoen gulden. Het inkomen van Rijkman Groenink bedraagt bijna 2 miljoen gulden per jaar, waar nog een bonus bovenop kan komen die even hoog is.

De Jong constanteert dan het volgende:

Als De Jong in al die jaren iets heeft geleerd dan is het wel dat geld een nog sterkere invloed heeft op mensen dan seks. Het drijft alles. Het is binnen een bank essentieel dat de beloningen en bonussen goed worden gemanaged. Hij is gedeprimeerd door de gevechten in de Raad van Bestuur de afgelopen twee jaar [sinds de Groenink de bestuurshamer heeft overgenomen in 1999 (HJdeW)]. Slimme collega's die elkaar te vuur en te zwaard bevochten over bepaalde kosten die ze bij elkaar neer wilden leggen, alleen maar omdat ze zo hoopten hun resultaat en dus hun bonus te kunnen realiseren. De Jong is bang dat de bank de groeiende hebzucht niet goed heeft gemanaged. (215)

DSB, de blaren en het grenzeloze optimisme

Dat de kredietcrisis nog altijd niet voorbij is, laat de val van de bank van Scheringa zien. Klanten beëindigden vorige week massaal hun spaarrekening na het opruiende advies van Pieter Lakeman om de bank daarmee failliet te krijgen. Het is beter voor ons allemaal, zei hij erbij.

Nu de boel werkelijk op instorten staat, lijkt het of niemand hier iets mee opschiet. Zelfs Lakeman biedt zijn excuses aan. Het eindeloze uitstel vertoont het gedrag van een stervende. Hij slaat nog wild om zich heen, maar weet dat de dood hem straks de nek omdraait. De hoop waarmee Scheringa zijn levenswerk probeert te redden, is bewonderingswaardig en laat zijn doorzettingsvermogen en grenzeloze optimisme zien. De bereidheid van anderen om hem te redden, ontbreekt echter. Daar is geen enkel optimisme tegen opgewassen.

De blaren van de bank vormen ook de blaren van de andere banken. Niemand wil extra blaren, bovendien is Scheringa een lekkere zondebok die de eigen praktijken uit de publieke belangstelling houdt. Want die publieke belangstelling is heel krachtig. Dat laat deze hete DSB-week wel zien.

Misrekening

Bankiers kunnen goed rekenen. Daarom bezocht de president van de Nederlandsche Bank, Nout Wellink, een basisschool om te vertellen hoe belangrijk rekenen is.

Een bekende truc is om aan de getallen een euro-teken te koppelen en dan te doen alsof het je eigen geld is. Bankiers rekenen al jaren zo en het heeft effect. Waar ze echter niet op gerekend hebben is de misrekening. Als je geld verstopt in formules die niemand begrijpt, dan gaat dat eens mis.

Doe alsof het je eigen geld is, bankiers van Nederland, en het gaat je weer goed.

Bos en Bush

Veel analyses, nog meer suggesties. De bankier, het kamerlid, de varkenshouder en de man bij mij op de hoek. Iedereen is deskundig en de ene onzekerheid wordt met de andere afgewisseld. De kredietcrisis toont niet alleen een crisis in het krediet, maar ook in de media.
Zo vind ik het bijzonder interessant wie de helden van de crisis zijn. In de meeste gevallen is de president de held. De Franse Sarkozy en de Britse Brown worden nationaal en internationaal de hemel in geprezen.
In Nederland is de Minister van Financiën de held: Wouter Bos. Premier Balkenende staat hierbij op de achtergrond. Er is één land waar ook de Minister van Financiën vaker genoemd wordt als held: de Verenigde Staten. Daar is het land Bush-moe. Of zegt dat ook wat over Nederland?

Verdonk door ijs gezakt

Kort voor de beurs het ravijn in kelderde, viel het aantal geschatte zetels van Rita Verdonk. Eindelijk is ze fysiek weer op de been, dan valt haar geschatte aantal kamerzetels.
Wat de banken nu ondervinden, ondervond Rita al. Ze had slechts één zetel en de peilingen vertelden dat het er meer waren, todat ze genadeloos werd teruggeworpen in haar kamerstoel: ze is de enige. Al die peilingen waren slechts fictieve zetels.
Nu probeert ze haar vrienden zwart te maken om het verdwenen geld en de verdampte zetels terug te halen. Voor haar geen Nederlandse overheid die bijspringt. Voor haar rest het gelijk van de rechtbank. Of dat aan haar kant is, is een speculatie waard.
Sommige gemeenten probeerden hun spaargeld te bevriezen op een IJslandse bank. Laat dat toevallig de gemeente zijn waarin Rita woont, de gemeente Pijnacker-Nootdorp, belegd heeft in de IJslandse ijskast. Dat geld is ook verdampt in plaats van bevroren.

Kredietsmurfen

Doris speelt met Duplo-stenen de smurfen na. Als ik haar hoor spelen met achtervolgingsscènes van Garamel die de smurfen probeert te vangen.

Help, help, kijk uit, Garamel
Rennen, hij pakt je
Bijna. Help, help, help

Help, help, kijk uit, zeepbel
Bukken en vlucht vooruit
Bijna. Help, help, help.

Daar komt hij, hij pakt je
zwijg nu want dan hoort
hij je niet en ben je op tijd

Kijk uit, voor je ligt de afgrond
O, doe toch niet, één stap
en je valt de diepte in

Omhoog, omhoog, voordat hij
je te pakken heeft, want hij
ziet je nu heel duidelijk

Help, help, kijk uit, de zeepbel
spat vlak voor Garamels neus
in de diepte van het ravijn

Verdwijn, verdwijn, krediet verdamp
voordat hij je te pakken heeft
en het grote graaien geld grabbelt

Help, help, ik zink weg
en jij ook naast mij
en waar zijn de anderen?

Toon mij krediet
Crisis toon mij krediet verdomme
Help, help, klauw grijp mij mis

Je bent een sprookje, toch
Ik vertrouw je niet en jij mij
niet dat moet toch?

Help, help, kijk uit, zeepbel
Verdwijn uit mijn beeld
voordat ik van de bank plof

Verdwenen geld

In de roman Tirza van Arnon Grunberg vraagt het hoofdpersonage Jörgen Hofmeester zich af waar het geld uit zijn hedge fund naar toe is gegaan. Geld kan toch niet zomaar verdampen, in rook opgaan, verdwijnen, weg. Het moet toch ergens zijn, redeneert hij.

De vijftien miljard euro die de banken aan de kredietcrisis hebben verloren, lijken ook verdampt. Niemand spreekt over waar het verloren geld naar toe is gegaan. Het lijkt gewoon weg te zijn.

Als de economie zou voldoen aan de Wet van de communicerende vaten, dan is het geld ergens naar toe. Wanneer ik een balans zie, moet ik aan de Wet van de communicerende vaten denken. Geld komt ergens vandaan en gaat ergens naar toe, anders is het een zeepbel. Bij handel gaat het van de ene hand in de andere.

Van een schip dat vergaat, gaan de goudstukken in de lading ook niet verloren, ze liggen alleen op de zeebodem, in plaats van dat ze erop drijven. De rest van het schip zal geleidelijk overgaan tot een andere samenstelling.

Ik ben opgegroeid met het idee dat je geen geld kunt uitgeven dat je niet hebt. Ook mag je niet meer geld uitgeven dan je hebt, dan slaat de balans negatief uit en heb je schuld. Schuld is ongeveer het ergste dat er is.

De kredietcrisis bewijst dat de mensen die er verstand van zouden moeten hebben, spelen met geld dat er niet is. Anders kan het niet zomaar verdwenen zijn.

Misschien leeft de verkoper van de lucht van zijn verdiende loon, of het verdwenen geld, ergens op de Bahama's. Gek idee, maar niet eens zo'n raar.