Haperen en stuk

Alles gaat kapot van mij. Het begon met een haperende cd-speler in mijn laptop. Daarna sloeg hij op elk ongewenste moment over, draaide noest rondjes en begon dan heel hard te rammelen. Ik kreeg er zelfs geen enkel geluid meer uit en vreesde het ergste. Sinds die tijd kan ik geen cd's meer draaien. Het cd-spelertje uit de caravan zou uitkomst bieden, maar die krijgt eveneens nauwelijks geluid uit de geluidsdragers. Als het koud is herkent hij een cd niet eens als een cd.

Nu begon maandagavond plotsklap de tl-buis boven mijn bureau zenuwachtig te knipperen. Hij ging niet meer aan, bleef eindeloos knipperen en kon er niet toe komen over te gaan op ontbranding. Hij dacht enkel aan ik moet het gaan doen, ik moet het gaan doen. Maar het einde van het verhaaltje: hij deed het nooit.

DSB, de blaren en het grenzeloze optimisme

Dat de kredietcrisis nog altijd niet voorbij is, laat de val van de bank van Scheringa zien. Klanten beëindigden vorige week massaal hun spaarrekening na het opruiende advies van Pieter Lakeman om de bank daarmee failliet te krijgen. Het is beter voor ons allemaal, zei hij erbij.

Nu de boel werkelijk op instorten staat, lijkt het of niemand hier iets mee opschiet. Zelfs Lakeman biedt zijn excuses aan. Het eindeloze uitstel vertoont het gedrag van een stervende. Hij slaat nog wild om zich heen, maar weet dat de dood hem straks de nek omdraait. De hoop waarmee Scheringa zijn levenswerk probeert te redden, is bewonderingswaardig en laat zijn doorzettingsvermogen en grenzeloze optimisme zien. De bereidheid van anderen om hem te redden, ontbreekt echter. Daar is geen enkel optimisme tegen opgewassen.

De blaren van de bank vormen ook de blaren van de andere banken. Niemand wil extra blaren, bovendien is Scheringa een lekkere zondebok die de eigen praktijken uit de publieke belangstelling houdt. Want die publieke belangstelling is heel krachtig. Dat laat deze hete DSB-week wel zien.

Voorjaarsdepressie

Bij het zoeken naar nieuws stuitte ik op een meneer Moestuin. Hij reageert op een artikel over het stijgend aantal faillissementen. Het cynisme druipt er van af, geluk en tevredenheid zijn gesmolten door het warme zonnetje van vandaag:

'Ik ben al bezig om mijn eigen groente te verbouwen. De aanleg van een schuilkerder is ook in volle gang. Deze bescherm ik met mijn , vanuit afganistan ge-importeerde, arsenaal. Om te horen dat er nu 220 miljard is afgeschreven en dat er nog meer als 1500 miljard is te gaan, is voor mij reden geweest om tot deze akties over te gaan. De mensen die het ontkennen zijn zwakzinnig de mensen die het erkennen depressief. Mmm lang leve amerikaans kapitalisme.'

Nu nog zoeken naar een meneer die werkt bij SNS Reaal en een Moestuin heeft. Als elke verzekeringsman doet wat hij doet, dan is het snel afgelopen en verbouwen we binnen afzienbare tijd allemaal onze groenten, gedekt door een arsenaal.

Crisis

Hij zucht nog eens hard, hapt een flinke hap adem naar binnen en tettert het mobieltje in. 'Ik probeer je dat uit te leggen. Ik kan echt niet op wintersport. Mijn ouders hebben net 500 euro uitgeleend voor het huis en ik ben net twee weken terug van wintersport. Dan kan ik toch niet weer gaan, weet je.' [...] 'Nee, je moet het echt eens begrijpen. Je moet er eerst met de auto heen, dat kost 70 euro, je moet een skipas, dat is 25 euro.' [...] 'Nee, niet totaal, per dag. En ik heb geen snowboard, dus die moet ik huren. Weet je hoe duur dat kost?' [...] 'Nee, snap het nou Saar. Ik kan het gewoon niet betalen. Je snapt het niet, geloof ik.' [...] 'Dat probeer ik uit te leggen. Als je pappie en mammie alles betalen, dan is het echt anders. Maar ik moet nog afstuderen ook en ik kan toch niet weer om geld vragen. Ik kan het gewoon niet verantwoorden tegenover mijn ouders. Snap dat nou toch.' [...] 'Ik ga ophangen Saar, ik heb geen zin hier ruzie over te maken over een vakantie. Drie dagen Winterberg kan gewoon niet, snap dat dan. Nou, daag Saar' [hangt op] 'Kutwijf.'

Even later weer een hap lucht en dan weer het dunne metaaltje tegen het oor. 'Nee, Saar. Ik probeer je uit te leggen dat het niet kan. Het lukt gewoon niet, klaar. Dat moet je begrijpen.' [...] 'Lenen, gaat echt niet lukken. Dat kan ik toch niet verantwoorden tegenover mijn ouders.' [...] 'Nee, die ook niet. Dan krijg je weer dat van Thailand. Die honderd euro, dat heb ik nog jaren moeten aanhoren. Het kan gewoon niet. Snap je het nou Saar.' [...] 'Saar!' [...] 'Saar?'

Creativiteit

'Er hoeven maar een paar cruciale plekken door het noodlot getroffen te worden en het is een zootje.' Is het niet ons beurs- en bankensysteem, dan is het wel ons wegennet. Het scheen vanmorgen erg druk te zijn op de Nederlandse wegen. Zo druk dat zelfs de vakantie geen soelaas bood. Utrecht en Rotterdam kon je beter mijden.
Het lijkt erop dat alle bestaande systemen en netwerken in elkaar storten. Is dat erg? Welnee, ik geloof dat er altijd weer iets beters voor in de plaats komt. Creativiteit heet dat.

Bos en Bush

Veel analyses, nog meer suggesties. De bankier, het kamerlid, de varkenshouder en de man bij mij op de hoek. Iedereen is deskundig en de ene onzekerheid wordt met de andere afgewisseld. De kredietcrisis toont niet alleen een crisis in het krediet, maar ook in de media.
Zo vind ik het bijzonder interessant wie de helden van de crisis zijn. In de meeste gevallen is de president de held. De Franse Sarkozy en de Britse Brown worden nationaal en internationaal de hemel in geprezen.
In Nederland is de Minister van Financiën de held: Wouter Bos. Premier Balkenende staat hierbij op de achtergrond. Er is één land waar ook de Minister van Financiën vaker genoemd wordt als held: de Verenigde Staten. Daar is het land Bush-moe. Of zegt dat ook wat over Nederland?

Historisch moment

Het verbaast mij hoe stellig sommigen beweren dat één moment alles verandert. Wat me dan het meest verbaast is dat ze dat op dat moment zelf al weten.
Zo zou na 11 september alles veranderd zijn en zal de beurscrisis ook alles anders maken. Alsof je dat op het moment zelf al weet.
De grote momenten uit de historie zijn bij nader inzien helemaal niet zo groot en vertellen meer over de tijd om het moment, dan over het moment zelf.
Bovendien herhaalt de geschiedenis zich eerder dan dat ze verandert. Dat leert de kredietcrisis ons wel. Hoe vaak niet naar hetzelfde euvel in 1929 wordt verwezen. Dat zou meer schaamte moeten opleveren dan trots. Een historisch moment bestaat niet, want ze zijn het tachtig jaar later alweer vergeten.

Verdonk door ijs gezakt

Kort voor de beurs het ravijn in kelderde, viel het aantal geschatte zetels van Rita Verdonk. Eindelijk is ze fysiek weer op de been, dan valt haar geschatte aantal kamerzetels.
Wat de banken nu ondervinden, ondervond Rita al. Ze had slechts één zetel en de peilingen vertelden dat het er meer waren, todat ze genadeloos werd teruggeworpen in haar kamerstoel: ze is de enige. Al die peilingen waren slechts fictieve zetels.
Nu probeert ze haar vrienden zwart te maken om het verdwenen geld en de verdampte zetels terug te halen. Voor haar geen Nederlandse overheid die bijspringt. Voor haar rest het gelijk van de rechtbank. Of dat aan haar kant is, is een speculatie waard.
Sommige gemeenten probeerden hun spaargeld te bevriezen op een IJslandse bank. Laat dat toevallig de gemeente zijn waarin Rita woont, de gemeente Pijnacker-Nootdorp, belegd heeft in de IJslandse ijskast. Dat geld is ook verdampt in plaats van bevroren.

Kredietsmurfen

Doris speelt met Duplo-stenen de smurfen na. Als ik haar hoor spelen met achtervolgingsscènes van Garamel die de smurfen probeert te vangen.

Help, help, kijk uit, Garamel
Rennen, hij pakt je
Bijna. Help, help, help

Help, help, kijk uit, zeepbel
Bukken en vlucht vooruit
Bijna. Help, help, help.

Daar komt hij, hij pakt je
zwijg nu want dan hoort
hij je niet en ben je op tijd

Kijk uit, voor je ligt de afgrond
O, doe toch niet, één stap
en je valt de diepte in

Omhoog, omhoog, voordat hij
je te pakken heeft, want hij
ziet je nu heel duidelijk

Help, help, kijk uit, de zeepbel
spat vlak voor Garamels neus
in de diepte van het ravijn

Verdwijn, verdwijn, krediet verdamp
voordat hij je te pakken heeft
en het grote graaien geld grabbelt

Help, help, ik zink weg
en jij ook naast mij
en waar zijn de anderen?

Toon mij krediet
Crisis toon mij krediet verdomme
Help, help, klauw grijp mij mis

Je bent een sprookje, toch
Ik vertrouw je niet en jij mij
niet dat moet toch?

Help, help, kijk uit, zeepbel
Verdwijn uit mijn beeld
voordat ik van de bank plof

Verdwenen geld

In de roman Tirza van Arnon Grunberg vraagt het hoofdpersonage Jörgen Hofmeester zich af waar het geld uit zijn hedge fund naar toe is gegaan. Geld kan toch niet zomaar verdampen, in rook opgaan, verdwijnen, weg. Het moet toch ergens zijn, redeneert hij.

De vijftien miljard euro die de banken aan de kredietcrisis hebben verloren, lijken ook verdampt. Niemand spreekt over waar het verloren geld naar toe is gegaan. Het lijkt gewoon weg te zijn.

Als de economie zou voldoen aan de Wet van de communicerende vaten, dan is het geld ergens naar toe. Wanneer ik een balans zie, moet ik aan de Wet van de communicerende vaten denken. Geld komt ergens vandaan en gaat ergens naar toe, anders is het een zeepbel. Bij handel gaat het van de ene hand in de andere.

Van een schip dat vergaat, gaan de goudstukken in de lading ook niet verloren, ze liggen alleen op de zeebodem, in plaats van dat ze erop drijven. De rest van het schip zal geleidelijk overgaan tot een andere samenstelling.

Ik ben opgegroeid met het idee dat je geen geld kunt uitgeven dat je niet hebt. Ook mag je niet meer geld uitgeven dan je hebt, dan slaat de balans negatief uit en heb je schuld. Schuld is ongeveer het ergste dat er is.

De kredietcrisis bewijst dat de mensen die er verstand van zouden moeten hebben, spelen met geld dat er niet is. Anders kan het niet zomaar verdwenen zijn.

Misschien leeft de verkoper van de lucht van zijn verdiende loon, of het verdwenen geld, ergens op de Bahama's. Gek idee, maar niet eens zo'n raar.