Van werk naar huis fiets ik in het duister. De tuintjes zijn aangeharkt en alleen nog te zien in het licht dat uit de ramen schijnt. Geen mens te zien. Alleen de gestalten in de huizen die schaduwen over de muren vormen.
De eerste kerstverlichting is te zien, maar het valt in het niet als ik langs een huis rijd waar een felle lamp in de tuin schijnt. Het rood waar de lamp door schijnt, trekt mijn aandacht.
Het zou zo een verdwaalde kerstman kunnen zijn die met zijn postuur de tuin verlicht. De baard en rode muts vertellen veel. Het is alleen geen kerstman verraadt de rest van de gestalte die door de kale takken van de bosjes voor het huis te zien is.
Het is een verlichte tuinkabouter. De verf in het puntmutsje is licht gebarsten, het blauwe jasje en de witte baard. Ik zie het allemaal door de kalte bosjes heen. En ik kan het niet laten even stil te staan om deze verschijning beter te bekijken.
De ik-verteller en hoofdpersoon van zijn eigen dagboek, Hendrik Groen, loopt erg slecht. Over 100 meter doet hij 1 minuut en 27 seconden schrijft hij met de trots van een atleet. Het is zijn snelste tijd. Zijn voeten willen niet meer vooruit, merkt hij.
Hendrik Groen moet eraan geloven. Ook hij zal in de scootmobiel moeten. In eerste instantie ziet hij het niet zo zitten, maar na een proefritje in het elektrische wagentje van een huisgenoot, ontdekt hij de gemakken van dit vervoermiddel.
Hij besluit er zelf 1 aan te schaffen. Hendrik presenteert het in zijn dagboek alsof hij een sportwagen heeft aangeschaft:
Het is geworden: de Élégance 4. Stabiel, comfortabel, kleine draaicirkel en in een mooie kleur rood. (203)
Het voertuig op 4 wielen verschaft hem enorm veel vrijheid. Hij rijdt naar het vliegenbos en kan voor het eerst sinds jaren weer de pont nemen over het IJ naar de binnenstad van Amsterdam. Zo is zijn bereik immens toegenomen.
Aan het rijden in een scootmobiel kleeft ook een dosis vooroordelen, beseft Hendrik Groen. De wagentjes zorgen in supermarkten voor de nodige opstoppingen en ook in het verkeer staan de wagentjes niet bekend als de nobelste rijders. Daar heeft hij zelf ook vaak last van.
Bijvoorbeeld als hij plotseling stil moet staan op het fietspad en een brommerrijden voor hem moet remmen:
De bestuurder, rond de twintig, keek mij vuil aan. ‘Opzij ouwe!’ ‘Meneer ouwe, voor u. Een beetje respect graag. Daar hebben we het toch altijd over.’ Ik tikte met mijn vuist op mijn borst en zei: ‘Respect man.’ ‘Achteruit ouwe!’ Ik ging achteruit en maakte ruimte om hem door te laten. Van vijftig centimeter afstand spuugde hij me vol in mijn gezicht, gaf gas en scheurde weg. Spuug droop over mijn wang. Walgend veegde ik het weg met mijn mouw. (265)
Hij wordt nog boos als hij eraan terugdenkt en deelt zijn frustratie met zijn huisvriendin Eefje. Zij reageert zoals het hoort:
‘Als je een geweer had gehad, had je hem van zijn brommer geschoten, kan ik mij voorstellen.’ (266)
En Hendrik beseft dat een geweer het probleem alleen maar erger had gemaakt. Dan zou hij trillend van woede misgeschoten hebben en een onschuldige voorbijganger hebben geraakt.
Het levensechte verhaal van Hendrik Groen maakt mij alleen maar nieuwsgieriger: wie schuilt er toch achter die pseudoniem?
Hendrik Groen: Pogingen iets van het leven te maken, Het geheime dagboek. Amsterdam: Meulenhoff, 2014. ISBN: 978 90 290 8997 5. 328 pagina’s. Prijs: € 18,99. Bestel
Het tehuis waarin dagboekschrijver Hendrik Groen woont, wordt regelmatig getroffen door opstoppingen. De ouwetjes nemen gerust de lift als er een brandoefening is. Ook zorgt het groeiend aantal scootmobielen voor de nodige verkeersinfarcten in huis.
Bijvoorbeeld als bewoner mevrouw Groenteman wel inschat dat haar scootmobiel er wel bij kan in de lift met 2 rollators en een scootmobiel. Ze trekt haar scootmobiel te snel op en rijdt de mensen in de lift helemaal klem. Volgens Hendrik Groen duurt het een halfuur voor de stukken blik en ouwetjes van elkaar zijn losgetrokken:
Het gekerm was niet van de lucht, ook al waren de verwondingen met het blote oog nauwelijks waarneembaar. (252)
De rij ramptoeristen die het ongeluk bij de lift oplevert, is volgens Hendrik Groen niet van de lucht. Ze staan met open mond en veel o’s en a’s te kijken hoe de ouwetjes uit de knoop worden gehaald. Ook komen de toeschouwers heel rap met hun eigen analyses van de zaak.
‘Die botsing kwam doordat de mensen in de lift te veel plaats innamen.’ Een aantal eigenschappen vlakt af bij ouderen maar nieuwsgierigheid hoort daar niet bij. (253)
Niet aflatende nieuwsgierigheid om voor elk vertiertje in de rij te gaan staan. Zo herkenbaar. Het maakt Pogingingen iets van het leven te maken van Hendrik Groen tot een prachtig boek. Ik zie uit naar het nieuwe dagboek dat deze week verschijnt.
Hendrik Groen: Pogingen iets van het leven te maken, Het geheime dagboek. Amsterdam: Meulenhoff, 2014. ISBN: 978 90 290 8997 5. 328 pagina’s. Prijs: € 18,99. Bestel
Ik zet mijn voeten buiten de deur en hoor de indringende piep van iets. Daaronder het monotone gebrom van een stationair draaiende motor. Het gepiep klinkt overal doorheen. En dat om 7 uur in de ochtend. Een groot deel van de mensen ligt nog lekker op 1 oor.
Als ik de gracht op loop, zie ik de dader. Een grote vrachtwagen met een watertank erop. Het ding staat water te zuigen uit de gracht. De riolen worden in onze wijk momenteel schoongespoten. Daarvoor gebruiken de tankwagens het water uit de gracht.
Ik passeer de vrachtwagen. Het keiharde elektronische gepiep geeft je bijna een gehoorbeschadiging. Nutteloos gepiep ook. De chauffeur van de vrachtwagen heeft zich veilig verschanst in de cabine.
De hele rit door het park klinkt het keiharde gepiep. Het is zo’n piep die je achtervolgt. Zelfs al zou het stoppen, dan klinkt het in je hoofd nog een halve dag na.
Het stopt even, maar wordt vrijwel meteen weer hervat. Als het 5 minuten later eindelijk stil is, besef ik dat bijna mijn hele rondje met de honden vanmorgen beheerst wordt door dit onnodige lawaai.
Waarom moet dit klinken? Niemand is er bij gebaat, eigenlijk hebben er alleen maar mensen last van. Geluid als vervuiling. Onnodig geluid.
Er staat weer een nieuwe vrachtwagen. De chauffeur haalt de slang uit zijn wagen en laat hem in het water zakken. Daar begint het weer: het piepen. Ik film het om het geluid eens aan de wereld te laten horen.
Maar dan loopt de chauffeur naar de achterkant, naar een paneeltje en drukt op een lichtgevende knop. Het gepiep houdt op. En daar is de verklaring van het gepiep zojuist: de chauffeur in de vorige tankwagen, was lekker in zijn cabine gaan zitten en liet het ding maar piepen.
En ik zie het voor me, collega’s die hem eindeloos zeggen dat hij die knop moet indrukken. Dat mensen daar last van hebben om 7 uur ’s ochtends en dat het gepiep helemaal nergens voor nodig is. Alleen maar als je de slang in het water doet, maar daarna mag, nee moet, hij uit.
De man knikt en je weet dat het morgenochtend weer gebeurt.
Ook in het verzorgingstehuis waar Hendrik Groen woont, slaat dé ouderdomsziekte van deze tijd ook toe: alzheimer. Zijn huisgenote Grietje ontdekt dat ze aan de ziekte van Alzheimer leidt.
Grietje speelt meteen open kaart. Het begint ermee dat ze met Hendrik praat over haar verwarde geest. Als ze in de lift staat weet ze niet meer waar ze vandaan komt en waarheen ze wilt. Ze is dan letterlijk de weg kwijt. Ze heeft het proberen te camoufleren, maar merkt dat ze daar onzeker van wordt.
Hendrik stelt haar voor om een alzheimer-test te gaan doen. Dan staat het onomwonden vast: Grietje heeft de ziekte van Alzheimer. Ze gaat er heel open mee om en vertelt het de leden van de rebellenclub. De strekking van haar pleidooi: geen nutteloos medelijden met mij hebben.
Hendrik helpt haar om met de ziekte om te kunnen gaan. Ze hebben 2 briefjes opgesteld die ze bij zich draagt waarom staat wat ze moet doen als ze de weg kwijt is of niet precies meer weet wie iemand is.
Verder gaat Grietje er met heel veel humor mee om. Zo geeft ze met bakken haar geld uit: ze trakteert Hendrik op wijn en hapjes op het terras van EYE:
Toen we een beetje sputterden over het delen van de kosten zei ze alleen maar: ‘Niet zeuren!’ Taxi heen, taxi terug. Toen we genoeglijk in het zonnetje uitkeken over het IJ legde ze het tussen neus en lippen uit. ‘Ik word een big spender op mijn oude dag. De spaarrekening moet leeg voor ik niet meer weet wat een spaarrekening is.’ Dit lijkt me de perfecte benadering van dementie. (252)
Inderdaad, de perfecte benadering van dementie. Grietje en Hendrik gaan heel sportief met de ziekte om. Het is onoverkomelijk, dus daarom kun je er maar het beste van maken. Zo praat Grietje er zelf over, maar zo gaan haar vrienden ook met haar om.
Hendrik Groen: Pogingen iets van het leven te maken, Het geheime dagboek. Amsterdam: Meulenhoff, 2014. ISBN: 978 90 290 8997 5. 328 pagina’s. Prijs: € 18,99. Bestel
Dat bejaarden helemaal niet saai hoeven te zijn, bewijst Hendrik Groen in zijn dagboek Pogingen iets van het leven te maken wel. Hij beschrijft zijn verwoede pogingen om te ontsnappen aan het keurslijf waarin de samenleving ouwetjes wil stoppen.
Een scootmobiel is helemaal niet een achteruitgang. Sterker nog het brengt Hendrik Groen weer naar buiten. Dat hij op zijn tochten soms in de bosjes beland als hij een konijntje ontwijkt, een bekeuring krijgt of in het gezicht wordt gespuugd omdat jongere meent dat die ouwe opzij voor hem moest.
Het wagentje brengt hem overal waar hij wil zijn. Net als het groepje ouderen dat het er niet bij laat zitten en het roer in eigen handen neemt. Ze laten zich niet pamperen door de directrice van het bejaardenhuis. Ze weten op een uitdagende en humoristische manier hun oude dag te slijten.
Het is een erg aangename stemming die een ander daglicht werpt op ouderen. Zeker ook omdat Hendrik Groen alle mensen om hem heen zo treffend weet te beschrijven. Want gelukkig blijven er nog genoeg bejaarden over zoals ze horen te zijn: bekrompen, ouderwets en mopperend dat vroeger alles beter was.
Het zijn de mensen die meegaan met het halfjaarlijkse uitstapje:
De halfjaarlijkse uitstapjes onder regie van de bewonerscommissie hebben eigenlijk als doel om, bij wijze van verrassing, ergens te drinken (10.30 uur), te lunchen (12.30 uur) en thee te drinken (15.30 uur) en tussendoor in de bus te zitten. Net als een doorsnee dag in het tehuis. Alle resterende tijd is nodig om vijfenveertig bejaarden vier keer in en uit een bus te laden en drie keer allemaal het invalidentoilet van een wegrestaurant te laten bezoeken. (198)
Het feest der herkenning. Zo kennen wij ze. Hendrik Groen moet er niks van hebben en weet al een tijdje onder de uitstapjes uit te komen. Het scheelt dan ook best dat er een ruzie is in de bewonerscommissie, waardoor de uitstapjes niet door kunnen gaan.
Hendrik Groen: Pogingen iets van het leven te maken, Het geheime dagboek. Amsterdam: Meulenhoff, 2014. ISBN: 978 90 290 8997 5. 328 pagina’s. Prijs: € 18,99. Bestel
De vissenkom in het bejaardentehuis van Hendrik Groen is een terugkerend fenomeen in zijn dagboek. Op 5 januari gaat hij op de koffie bij mevrouw Visser. Hij wordt overvoerd met cake:
Haar geleuter is nog slapper dan haar thee. Gezegd dat ik van de dokter geen cake mocht. Waarom dan niet? Ik zei dat het voor mijn bloedspiegel was. Die is met 20 tot 25 aan de hoge kant. Ik had die onzin eruit geflapt voor ik er erg in had maar zij vond het zeer verstandige taal. Ik heb wel drie plakken cake mee moeten nemen, voor als de spiegel weer gezakt was. Die liggen nu in het aquarium op de derde verdieping. (10)
De vissen leggen het loodje en er wordt een onderzoek gestart. Hij gaat zelf naar het afdelingshoofd om te melden dat hij een paar plakjes cake bij wijze van anoniem geschenk had neergelegd op de derde verdieping. Hij laat het verder schimmig.
Zijn vriend Evert vindt het een geweldig verhaal en gooit 6 gevulde koeken in het aquarium. De volgende dag drijven de resterende vissen in het aquarium. De 2 mannen genieten met volle teugen van het hele visincident.
De baldadigheid verdwijnt als ze deel uitmaken van het rebellenclubje ‘Oud-maar–niet-dood’. De dode vissen drijven niet meer in het aquarium, al kan Hendrik het niet laten regelmatig naar deze heldendaden te verwijzen.
Als de directrice camera’s wil ophangen is het huis in rep en roer. Dat willen ze niet. Al weet Hendrik dat de angst voor de camera betrekkelijk is:
Als AT5 opdraaft voor een honderdjarige weten ze van gekkigheid niet wat ze moeten doen om in beeld te komen. Bewoners die al jarenlang voornamelijk mompelen gaan opeens uit volle borst zingen. (163)
Het is die heerlijke humor waarmee Hendrik Groen de wereld om zich heen weet te beschrijven. Zonder veel moeite kun je dat als lezer verder invullen. Daar heb je weinig verbeeldingskracht voor nodig.
Wordt vervolgd
Hendrik Groen: Pogingen iets van het leven te maken, Het geheime dagboek. Amsterdam: Meulenhoff, 2014. ISBN: 978 90 290 8997 5. 328 pagina’s. Prijs: € 18,99. Bestel
Misschien een beetje laat na verschijning. Vorig jaar kreeg ik het Pogingen om iets van het leven te maken, Het geheime dagboek van Hendrik Groen, 83 1/4 jaar bij de bloggersdag van Uitgeverij Meulenhoff in mijn tasje. Volgens de medewerker van de uitgeverij echt een boek voor mij.
Het gaapte mij al die tijd aan vanaf het bureau waar het een plekje verworven had. Bijna leek de kaft vast te plakken aan het bureau. Er kwamen andere boeken op, verdwenen boeken onder en boven. Het dagboek van Hendrik Groen bleef mooi stabiel liggen.
De vele mailtjes die ik voorbij zag komen om te stemmen op Hendrik Groen voor de NS Publieksprijs, deden mij naar het boek grijpen. En bij het lezen had ik alleen maar spijt. Spijt dat ik er niet eerder aan begonnen was. Want wat is het Geheime dagboek van Hendrik Groen geweldig.
Hendrik Groen houdt een jaar lang een dagboek bij. Het is 2013, het jaar waarin Nederland een koning krijgt en het jaar waarin Henk Krol met zijn ouderenpartij zegeviert. De dagboekschrijver Hendrik Groen heeft zijn eigen sores. Hij woont in een bejaardentehuis met alle gemakken en ongemakken die daarbij horen.
Het sentiment dat vroeger alles beter was woekert in verzorgingshuizen onuitroerbaar voort. Als schrale troost voor oude uitgerangeerde mensen. (225)
Met veel humor neemt hij het ouderenbeleid in Nederland op de korrel. Samen met een aantal andere ouderen in zijn bejaardentehuis vormt hij de rebellenclub ‘Oud-maar-niet-dood’. Ze willen nog graag van het leven genieten en maken daarom samen uitstapjes en doen andere leuke dingen.
Een deel van de medebewoners kijkt hen daarom met de nek aan. Je gedraagt je niet zo als je oud en bejaard bent. Een ander deel is stinkend jaloers omdat ze ook graag willen meedoen, maar de groep zit vol.
Wordt vervolgd
Hendrik Groen: Pogingen iets van het leven te maken, Het geheime dagboek. Amsterdam: Meulenhoff, 2014. ISBN: 978 90 290 8997 5. 328 pagina’s. Prijs: € 18,99. Bestel
De pretentieloze hoofdpersoon Abel Schreuder in de roman Exit krijgt een heel interessant verhaal te horen. Hij is in Berlijn en zit voor de derde avond op rij in The Ruin Ruins Bar.
Daar hoort Abel het verhaal van Lang Lang, iemand die iedereen kent. Een Chinees wonderkind en wereldberoemd pianist. Als Lang Lang 2 jaar oud is, hoort hij Liszt’ Hongaarse Rhapsodie Nr. 2 in een tekenfilmpje van Tom en Jerry. Het fascineert de peuter zo dat hij al kan pianospelen nog voor hij kan lopen.
Hij wint prijzen vanaf zijn 5e jaar. De familie Lang investeert in hun zoon en reist helemaal af naar Beijing om hun zoon door de beste pianoleraar te laten onderwijzen. Het kind doet auditie en wordt door de leraar afgewezen. De jongen heeft te weinig talent, volgens de conservatoriumdocent.
Zijn vader huilt. Hij vindt Lang Lang een slechte zoon en stuurt hem de hotelkamer uit. Het kind wil als troost voor zijn vader met het laatste geld een watermeloen kopen. Als hij op de vrucht klopt om te kijken of de meloen rijp is, ziet de groentenman hoe de jongen de vrucht ‘bespeelt’. Als hij ernaar vraagt, hoort hij het verhaal van de 9-jarige.
Hij wil de jongen wel horen spelen. Hij is groot liefhebber van klassieke muziek. Als hij het kind hoort spelen, moet hij huilen.
Toen de jonge Lang Lang klaar was, smeekte de man hem om het pianospel nooit op te geven. Wat zou hij anders moeten doen? “Niks,” zei Lang Lang. “Dit is mijn leven. Ik hou van muziek, ik hou van piano.” Dat is van cruciaal belang, vond de koopman, die vervolgens zijn overredingskracht op Langs vader losliet: de volgende dag zou de zon opkomen en dan konden Lang Lang en zijn vader opnieuw beginnen en glorieus slagen. De rest is geschiedenis. Vandaag de dag is er geen groter pianist dan Lang Lang. (147)
Een prachtig verhaal in de roman. De personages bakkeleien vervolgens over de moraal van het verhaal. Een vreemde gewaarwording, omdat het van alle kanten is te horen in dit verhaal.
Het verhaal van de pianist Lang Lang steekt schril af tegen de pretentieloze personages in Exit, maar het mij misschien wel sterker bijgebleven dan het verhaal van de roman waar het ingebed is.
De schrijver en uitvinder van het ZKV is heel beroemd bij de bibliotheeklezer. Hij heeft een boekje mogen samenstellen met 40 verhalen voor de actie Nederland Leest. Zodoende reist hij een hele maand van bibliotheek naar bibliotheek om hieruit voor te dragen.
Het is een bijzonder boekje geworden, met voorin per provincie eigen verhalen. Deze 3 verhalen hebben de bibliotheekmedewerkers van de betreffende provincie samengesteld.
Gelukkig weerhoudt de drukte voor deze actie van Nederland leest de schrijver niet tegen om zijn ZKV’s regelmatig te blijven schrijven. Gisteren zat er weer eentje in mijn mailbox. Hij geeft hierin een prachtig citaat van Louis Paul Boon.
Het verhaal heet ‘De middeleeuwen vroeger en nu’ en behandelt de middeleeuwse toestanden die niet alleen in de middeleeuwen spelen maar tot in onze tijd actueel zijn. A.L. Snijders trekt het nog een halve eeuw verder naar zijn bezoek aan de bibliotheek van Nieuwegein.
Stiekem citeert hij er ook nog het ‘ZKV’ in van A.H.J. Dautzenberg:
Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. (173)
Het is het spel dat A.L. Snijders speelt. Stiekem citeert hij 2 verhalen uit zijn bundel in 1 ZKV. Ik geniet van dit spel. Hij maakt hiermee zijn verhalen luchtig en geeft de 2 verhalen uit zijn bundel Korte verhalen nieuwe betekenis.
Nederland leest de mooiste korte verhalen. Samenstelling A.L. Snijders. Voorafgegaan door Flevoland leest, 3 korte verhalen aangedragen door medewerkers van de openbare bibliotheken in Flevoland. Amsterdam: Stichting CPNB, 2015. ISNB: 987 90 5965 299 6. 224 pagina’s. Prijs: gratis voor abonnees van de Openbare bibliotheek. Nederland leest.
