Houthakker en schrijver

A. L. Snijders in de documentaire Een handige dromer

Of je nu hout staat te hakken of aan het schrijven bent, het is allebei nuttig voor de schrijver A.L. Snijders. Is er een groot schrijver verloren gegaan, vraagt documentairemaker Joost Conijn aan hem in Een handige dromer.

Ik zag de documentaire gisteren en vandaag nog een keer. De documentaire geeft de burger weer moed. Snijders stelt het houthakken gelijk aan het schrijven. Het vormt allebei een element in zijn leven. Hij heeft het allebei nodig om te kunnen leven.

De trouwe lezer van A.L. Snijders herkent de elementen uit de ZKV’s gelijk. Hij ziet de oude tractor die bij koude moeilijk aan de praat komt. Of de moestuin. De kip die hij voert. Het bos waaruit de schrijver zijn brandhout hakt en sprokkelt. De schuur en het schrijfkamertje.

Het schrijven van een roman wordt als ultiemste vorm van schrijven gezien. Voor A.L. Snijders is het onhaalbaar. Hij heeft er het geduld niet voor. Hij moet ook houthakken en de kippen voeren. Het ontbreekt hem aan ambitie. Ook kan hij niet goed genoeg typen. ‘De meeste mensen typen sneller dan ze denken. Bij is het andersom, maar ik maak van de nood een deugd. Daarom schrijf ik van die korte verhaaltjes.’

Prachtig om hem zo te zien en te horen. Hij is precies zo als dat hij schrijft. En dat heb ik vaak bij grote schrijvers niet. Die zijn maar al te vaak in het echt onhebbelijk en verschrikkelijk. A.L. Snijders is authentiek. Dat straalt hij uit op het witte doek en in zijn verhalen.

Relaties van Bubb Kuyper

Als liefhebber van de ZKV’s van A.L. Snijders zag ik gelijk waar het over ging toen ik de titel van zijn verhaal van zaterdag las: Bubb. Dat was Bubb Kuyper.

Inderdaad, het ZKV van A.L. Snijders gaat over deze Haarlemse veilingmeester die nationaal en internationaal bekendheid heeft verworven met zijn boekenveilingen.

Een boek is de aanleiding voor dit verhaal, zoals vaker gebeurt bij een ZKV van A.L. Snijders. Dit keer opent het met een groot citaat uit het boek Het hofje van Boeken, Manuscripten en Grafiek, Kroniek van 56 veilingen tussen 1986 en 2012 gehouden aan de Jansweg te Haarlem. Bubb Kuyper schrijft in het boekje zijn herinneringen aan deze bijzondere veilingen.

Boeken bevatten vaak verhalen, de veilingen waarin boeken verkocht worden, vormen dikwijls eveneens een prachtig verhaal. Dat bewijst A.L. Snijders wel in zijn ZKV over Bubb. Hij opent met een anekdote waarin 2 broers de opbrengst van de veiling contant betaald krijgen. Een van de heren bergt het geld zorgvuldig op in zijn wandelschoen. Waarna hij het ritueel herhaalt met de andere schoen en zegt: ‘Je weet maar nooit’.

Daarna vertelt A.L. Snijders zijn verhaal over Bubb. Hij ‘wist niet dat het een man, een mens, een persoon was. Het was een klank, een idee, een veiling, het was Delft, Haarlem of Leiden, het was Gerard Reve, Boudewijn Buch, Gerrit Komrij.’ Tot hij hem in werkelijkheid tegenkomt. Hij heet echt zo, schrijft Snijders. ‘een nooit gehoorde naam die echt aan iemand vast zat, B U B B.’

Het maakt mij benieuwd naar het boek van Bubb Kuyper. In het ZKV dat Snijders de volgende dag naar zijn volgers stuurde, deed hij een onthulling. Snijders kreeg het boek omdat hij een relatie is van Bubb. ‘Ik ben een relatie van Bubb Kuyper, en heb vijf dagen geleden een relatiegeschenk van hem gekregen. Een verslag van de 56 veilingen die hij als veilingmeester geleid heeft’, schrijft hij in het ZKV Veiling.

Het roept bij mij gedachten op over het begrip relatie. Ik heb af en toe een boek gekocht op een veiling van Bubb Kuyper (2006, 2009 en 2012). Ben je dan een relatie? Van de laatste veiling, de eerste van Gerrit Komrij’s bibliotheek, mag ik ook een lotnummer ophalen, lot 223 valt mij ten deel. Of zoals Bubb’s opvolger Jeffrey Bosch het noemt: het nummer is mij toegeslagen.

Ik mailde hem of het mogelijk is, het boek toegestuurd te krijgen. Dat kan zeker, antwoordde hij. ‘Aangezien u al eerder bij ons gekocht heeft, krijgt u het boek dan met factuur toegestuurd.’ Ben je dan een relatie? En wat voor een relatie. Je hebt natuurlijk allerlei soorten relaties.

Ik ga het boek toch maar ophalen. Stiekem hoop ik dat ik een relatie ben en daarom ook een exemplaar van Bubb’s memoires krijg. Misschien is dat lot mij niet toegeslagen en is mijn relatie met Bubb Kuyper anders dan de relatie van Snijders met hem. Ik troost mij met de gedachte dat ik wel een relatie ben van A.L. Snijders. Elke week vallen er wel een paar ZKV’s van hem in mijn digitale brievenbus.

A. L. Snijders

Misschien omdat het een gesprek van niets was, Tommy Wierenga ernaast zat, of omdat de klik die Matthijs van Nieuwkerk met Martin Bril zocht, volledig mislukte. Ik vond het optreden van A. L. Snijders bij De wereld draait door dusdanig dat ik helemaal verlang naar zijn nieuwe bundel Bordeaux en ijs. Iemand die zo slecht te interviewen is, maar wel blijft stralen. Dat moet een topschrijver zijn.

Hij schrijft voor tweehonderd mensen die in zijn mailbox staan een kort verhaal en stuurt dat dan naar ze toe. Een fantastisch idee. Het doet mij denken aan het gedicht van de week. Elke week stuurde ik een gedichtje naar alle mensen die in mijn inbox stonden. Daar zaten groten bij, maar de meeste had ik geronseld in het café. Na het lange aandringen van mij, gaven ze uit puur meelij mij hun e-mailadres mee. Op een bierviltje geschreven, altijd met een fout in de naam zodat het mailtje met het gedicht alsnog nooit aankwam.

Snijders doet dat helemaal pretentieloos en gewoon uit vermaak voor zichzelf. Je moet natuurlijk ook in een boerderij in de Achterhoek wonen en geen gezeur van een baan aan je kop hebben. Anders lukt zoiets niet. Gewoon een kort verhaal, of zoals hij het noemt een zkv, iets als 'zeer kort verhaal'. Een haas die in de sloot springt, die honderdduizendste zonsondergang waarbij toch iets vreemds gebeurt, of een akkefietje met de fiets. Overal zit een verhaal in. Het is de kunst om ervoor te gaan zitten en het op te schrijven.

Snijders vertelde dat er op één of andere manier door een computer met pech duizend verhalen verdwenen waren. Hij nam zich niet de moeite de verhalen via digitale foefjes weer terug te krijgen. 'Ach, dan schrijf ik toch gewoon weer duizend nieuwe.'

Echt een schrijver die voor zichzelf schrijft... En voor zijn e-mailcontactpersonen. Misschien moet ik gewoon weer eens die contactpersonen uit mijn e-mailaccount eens een verhaaltje of gedicht toesturen. Gewoon voor mezelf.