Schorriemorrie doet huiliehuilie

Het 'schorriemorrie' van Frederiksoord

Het taalgebruik van Geert WIlders is het bestuderen waard, zo kwam hij vandaag in het nieuws met de aanduiding 'schorriemorrie'. Een halfjaar geleden beschuldigde hij de linkse oppositie en Femke Halsema in het bijzonder nog van 'huiliehuilie'. Een woord dat je volgens de taalprofessor aan elkaar schrijft.

18e eeuws schelden

Een beetje archaïsch komt het wel dat 18e eeuwse schelden dat Wilders bezigt. 'Schorriemorrie' of: 'schorrimorrie' of 'schorremorrie' zoals het WNT het noemt, is zo omstreeks 1700 in het Nederlands doorgedrongen en stamt af van het Perzisch-Turkse woord: 'šurmur' wat herrie of verwarring betekent. Mogelijk is het woord via het Hoogduits en Zuid-Slavisch tot het Nederlands doorgedrongen. De bronnen waarin het woord het eerst genoemd wordt, stammen uit de 18e eeuw. Latere etymologische woordenboeken bevestigen deze aanname.

Ajandaweg

Bij het hardlopen aan het einde van de middag passeerde een jonge vader mij. Precies op dat moment hoorde ik de vader zeggen 'Ajandaweg'. Achterop in het fietsenzitje passagierde zijn kleine dochtertje. Het kind van nog geen 2 streelde met haar knuistje over de billen van haar vader.

Dat lukt nooit niet

Gisteren ontmoette ik voor het eerste van mijn leven een Nederlander die de dubbele negatie gretig hanteerde. Niet volgde steevast op zinnen waar nooit, geen en niet zat. Wat een vreugde om zo iemand in levende lijve mee te maken.

Ik genoot ervan en besloot dat ik onmiddellijk ook de dubbele negatie in mijn taal ging invoeren. Heerlijk om te zeggen dat je het geen gezicht niet vindt. Of dat je nooit niet komt. De woorden van de man klonken als poëzie, terwijl hij hele normale dingen over koffie en stacaravans vertelde.

Even snel als de gedachte in mij opkwam, verliet hij me weer. Dat kan nooit niet de bedoeling zijn. Een kunstmatig geproduceerde zin verliest het namelijk altijd van deze native speaker van de dubbele negatie.

Hoge mouwen

We stonden voor de wastafel. Ik drukte wat tandpasta op de haren van de borstel. 'Papa, heb je hoge mouwen?' vroeg ze terwijl ik de tandenborstel tegen haar tanden duwde. Ze wees naar het shirt met korte mouwen dat ik droeg. 'Ja, ik heb hoge mouwen', antwoordde ik.

Brievenbusman

Als taalverwerving een landhuis was, stonden in de pronkkamer de nieuwvormingen van woorden. Het mooiste kastje in de pronkkamer van Doris' landhuis is het nieuwgevormde woord 'brievenbusman'.
Volgens mij is het ontwikkelen van neologismen één van de meest actieve onderdelen bij taalverwerving. Het vergt het creatieve vermogen meerdere dingen aaneen te rijgen. De schakels van de ketting maken het woord.
De kleursamenstelling van de ketting 'brievenbusman' is een genot voor het oor. Ik geniet er telkens weer van als ik het Doris hoor zeggen. Als het woord uitgesproken is, is er ook nog eens de post zelf.

Nee, ijs

Kleine kopjes hebben grote oren, luidt het gezegde. Hier in huis spreken wij soms gebarentaal, of spellen het woord langzaam. Alles om te voorkomen dat Doris het opvangt. Zo luidt het voorstel om haar in bad te doen: 'Moet ze in b-a-d?'
Vanavond hadden we lekker gegeten en toen stelde Inge voor om een 'i-j-s-j-e' te gaan eten. 'Nee, ijs', zei Doris bijdehand.

Letterlijk en figuurlijk taalgebruik

Ik stel Doris voor een rondje te gaan lopen. We stappen naar buiten en lopen in de richting van het park om strakjes van de glijbaan te glijden. 'Papa, papa', roept Doris. Ik sta stil en kijk naar haar. 'Rondje lopen'. Ze draait een heel klein rondje en zegt 'Kijk papa, rondje lopen'.