Grijs werk

Ik vertelde dat ik nu ergens anders werkte. Dat ik nu met de trein moet en niet meer op de fiets. Dat ik daardoor wat eerder weg moet en wat later thuis kom. Ze luisterde aandachtig. 'Welke kleur heeft jouw werk', vroeg ze. Ik wist geen raad met deze vraag. 'Ik werk nu ergens anders', herhaalde ik nog eens.

Zij herhaalde haar vraag nog eens. 'Welke kleur heeft jouw werk.' Het bleef stil. Ze vervolgde: 'Jou andere werk groen. Welke kleur heeft je werk.' Ik snapte het verhaal. Het gebouw waarin ik eerst werkte was groen. Ik moest heel hard nadenken. De kleur van het gebouw lag niet zo op het netvlies. 'Grijs', zei ik. Ik dacht aan het dak van het gebouw. Of de stenen nu ook grijs waren wist ik niet meer.
Vanmorgen en vanavond maar even het gebouw op de foto gezet. Het dak is inderdaad grijs, maar de stenen van het Citadel zijn bruin.
Ik liet Doris de foto's zien en verwees naar de dag ervoor waar we het over de kleur van mijn werk hadden gehad. 'Dit werk ben ik niet geweest', antwoordde ze. Ze keek nog even naar het plaatje en vervolgde waarmee ze bezig was.

Cirkelbril

Het moest er maar eens van komen, bijna een jaar ligt de bril in de bovenste la van de kast in het halletje. Ik zette het ding op en liep naar binnen. 'Papa, heb je andere bril?' vroeg Doris toen ik het ding op mijn neus plaatste.

Ze moest lachen. 'Papa, heb je cirkelbril.' Ik knikte bevestigend. 'Inderdaad, het lijken wel twee cirkels.' Ze keek nog eens aandachtig. 'Papa grappig', draaide zich om en ging verder met spelen.

Hoge mouwen

We stonden voor de wastafel. Ik drukte wat tandpasta op de haren van de borstel. 'Papa, heb je hoge mouwen?' vroeg ze terwijl ik de tandenborstel tegen haar tanden duwde. Ze wees naar het shirt met korte mouwen dat ik droeg. 'Ja, ik heb hoge mouwen', antwoordde ik.

Brievenbusman

Als taalverwerving een landhuis was, stonden in de pronkkamer de nieuwvormingen van woorden. Het mooiste kastje in de pronkkamer van Doris' landhuis is het nieuwgevormde woord 'brievenbusman'.
Volgens mij is het ontwikkelen van neologismen één van de meest actieve onderdelen bij taalverwerving. Het vergt het creatieve vermogen meerdere dingen aaneen te rijgen. De schakels van de ketting maken het woord.
De kleursamenstelling van de ketting 'brievenbusman' is een genot voor het oor. Ik geniet er telkens weer van als ik het Doris hoor zeggen. Als het woord uitgesproken is, is er ook nog eens de post zelf.

Gaaf

Dat is gaaf, kreeg ik gisteren al naar mijn oren. Vanmorgen hoorde ik het weer en toen ik haar vanmiddag een chocolademelk gaf kwam hij er weer: 'Dat is gaaf'.
Ik besloot een onderzoek in te stellen. Niemand hier in huis bezigt de term gaaf, het woord komt dus van buitenaf. 'Wie zegt dat, dat is gaaf?' vroeg ik haar. 'Nick', zei ze stellig. Nick van de peuterspeelzaal.
Ik ben niet de enige die haar woorden leert.

Nee, ijs

Kleine kopjes hebben grote oren, luidt het gezegde. Hier in huis spreken wij soms gebarentaal, of spellen het woord langzaam. Alles om te voorkomen dat Doris het opvangt. Zo luidt het voorstel om haar in bad te doen: 'Moet ze in b-a-d?'
Vanavond hadden we lekker gegeten en toen stelde Inge voor om een 'i-j-s-j-e' te gaan eten. 'Nee, ijs', zei Doris bijdehand.

Dorishaar

We drinken een glaasje water na het tanden poetsen. Het is een gebruikelijke ritueel voor het slapen gaan. Doris zit op de gesloten wc-pot, ik op het krukje. Ze voelt over mijn vanmorgen geschoren baard. 'Baard weg', zegt ze. 'Ja', antwoord ik. 'Er zitten hele kleine haardjes aan, babyhaartjes.' Ze voelt nog een keer en zegt: 'babyhaar'. Ze kijkt me aandachtig aan en slaat de vlakke hand op mijn hoofdhaar. 'Papahaar.'
Ik denk dat we elkaar begrijpen. Ik leg mijn hand op haar hoofd. 'Dat is ook Papahaar.' Doris slaat resoluut mijn hand weg. 'Nee. Dorishaar.'

Letterlijk en figuurlijk taalgebruik

Ik stel Doris voor een rondje te gaan lopen. We stappen naar buiten en lopen in de richting van het park om strakjes van de glijbaan te glijden. 'Papa, papa', roept Doris. Ik sta stil en kijk naar haar. 'Rondje lopen'. Ze draait een heel klein rondje en zegt 'Kijk papa, rondje lopen'.

Ik

Het leren spreken van de taal, is onbewust gebeurd. Leren denken en leren spreken, vallen samen en de herinnering bedient zich ook van taal. Daarom is het als ouder heel bijzonder om bij de taalverwerving van je kind te zijn.
Vanavond vielen de tranen mij in de ogen toen ik Doris voor het eerst 'ik' hoorde zeggen. Haar vingertje tikte tegen haar borst en ze herhaalde het een paar keer. We stonden voor het raam en keken tegen het spiegelbeeld, de duisternis in. Ze keek vooruit, wees met haar vinger naar mij en zei: 'ik, papa', waarna het vingertje naar haarzelf ging: 'ik, baby'.
Later ging de vinger weer terug naar zichzelf en zei ze 'ik'. Ze wees naar mij en zei 'jij'. Ze keek weer naar zichzelf in de spiegeling van de avond en noemde zich 'Tjits' (zo noemt ze zichzelf).
Het lijkt wel of het denken in subject (ik) en object (jij) is begonnen.