Ik worstel en kom boven

Op de cover prijkt een lynx, de oren wijzen opzij met een puntig uiteinde. De klauwen in rusttoestand op de grond, maar ondertussen loeren de ogen je fel aan. Waarom een lynx? Misschien omdat er een passage hierover gaat in het boek.

De hoofdpersoon en titelheld van het verhaal Stephen Florida kijkt in het notitieboekje van zijn trainer Fink en leest daar:

Luipaarden vallen de tempel binnen en drinken de offerkruiken leeg; dat gebeurt telkens opnieuw; uiteindelijk kan men het voorspellen en wordt het onderdeel van de plechtigheid. (195)

Worstelen wordt in de roman Stephen Florida van Gabe Habash een heuse kunstvorm. Bijna poëtisch. Een ruwe vechtsport valt uit in een wereld waarin alles samenhangt: literatuur en jazz bijvoorbeeld. Zo krijgt het ogenschijnlijke gevecht meerdere lagen.

Wereld van de worstelaars

De roman Stephen Florida neemt je mee in de wereld van de worstelaars. De hoofdpersoon en titelheld van het verhaal Stephen Florida is een worstelaar en student. Hij combineert beide elementen op een bijzondere manier in zijn leven.

Maar zoals in het hele leven, is de grootste worsteling voor Stephen, Stephen zelf. De grootste vijand ben je zelf, zoals ook uit deze roman overduidelijk blijkt. Het brengt ook de vertwijfeling met zich mee die door het hele boek heen loopt. Want is Stephen Florida wel Stephen Florida? Hij is op uitnodiging van Hillboro High School’:

Het ging allemaal razendsnel. Ze zeiden dingen zoals dat het qua toelatingsexamen goed zou komen, dat alles in kannen en kruiken was, en noemden me al die tijd Stephen Florida. (19)

En dat noemen ze hem de hele roman door. Het wordt niet duidelijk of hij echt zo heet. Stephen is een 17-jarige jongen die al een veelbewogen leven achter zich heeft. Zijn ouders zijn er niet meer en het gemis naar hen is enorm aanwezig.

Familie

De familie speelt op de achtergrond van het verhaal een rol. De eenzame Stephen vindt maar moeilijk zijn draai op school. Ook in de training is hij een eenling. Apart van de rest probeert hij door te breken en gaat het gevecht aan met zijn tegenstanders. Niet in het minst zijn innerlijke tegenstander.

Zeker, hij vindt ook steun. Bij Mary Beth. Alleen besluit ze om weg te gaan. Ze laat hem in de steek omdat ze meer kansen ziet in een andere stad, in een andere staat. Ze kan aan de slag als assistent in een museum in Michigan. Daarmee is hij weer terug in de eenzaamheid. Zeker ook nadat hij geblesseerd raakt aan zijn knie.

Zoektocht naar erkenning

Stephen zoekt naar erkenning en vecht daarbij niet alleen met anderen, maar vooral met zichzelf. Het is meer dan kracht dat hij moet hebben. Hij moet vooral doorzettingsvermogen hebben. Elke tegenslag moet hij overwinnen. Daarbij kiest hij zijn eigen weg en dat zal hem zeker geen windeieren leggen.

Mensen krijgen geen vat op hem, wat hem ergens onoverwinnelijk maakt. Hij laat zich niet dwarszitten en wordt in gedachten omringd door de mensen van wie hij houdt. De mensen die hij mist. Ze staan bij hem, waarbij de steun onvoorwaardelijk is. Dat hij hierbij zijn tegenstander doorgrondt, maakt het boek mooi en ontroerend tegelijk.

Toch mis ik bij het lezen iets. Het is een natuurlijke spanning die je door het verhaal drijft, maar tegelijkertijd blijft de echte reden waarom je wilt lezen onbeantwoord. Deels geeft dit het boek een geheimzinnigheid. Deels laat het een beetje teleurstelling achter.

Thomas Mann

Het boek De toverberg van Thomas Mann, vormt een mooie literaire tegenhanger in Stephen Florida. Aan het begin van de roman verwijst de verteller naar dit boek van de Duitse schrijver. De oma van Stephen las het, maar kwam niet verder van het eerste hoofdstuk.

Ze sterft en neemt al het licht mee, deelt de verteller mee. Later verkoopt Stephen al zijn studieboeken en koopt een morsig exemplaar van De toverberg. Het boek verwijst naar zijn oma, die volgens de ik-verteller in de hemel nog steeds Thomas Mann leest.

Hij gedraagt zich hetzelfde als zijn oma:

Ik lees het eerste hoofdstuk van Thomas Mann. Dan lees ik het nog een keer. (217)

Een mooie verwijzing naar zijn grootmoeder. Alleen blijft het voor mij onduidelijk waarom de verteller Thomas Mann aanhaalt. De kracht van dit boek zit in het aanhalen van die dingen die bijna geobsedeerd overal langskomen.

Het verwijst naar de geheimzinnigheid die in de katachtige van de omslag schuilt. De scherpe klauwen; gaan ze nog iets pakken of hebben ze zojuist iets gepakt?

Het laat je niet los.

Een perfecte dag van de literatuur

We lezen deze week Stephen Florida van Gabe Habash. Een bijzonder debuut. Het boek is in november gekozen als Boek van de Maand bij DWDD. Ik lees het boek samen met een aantal andere liefhebbers:

• itsanoushka: Stephen Florida van Gabe Habash
• theonlymrsjo.nl: Extreme worsteling
• Michelle van Dijk: Stephen Florida – Gabe Habash (recensie)

Lees mijn andere bijdragen voor Een perfecte dag voor literatuur

Gabe Habash: Stephen Florida. Oorspronkelijke titel: Stephen Florida. Vertaling Joris Vermeulen. Nieuw Amsterdam, 2018. ISBN: 978 90 468 2306 4. Paperback. 320 pagina’s. Prijs: € 22,99. Bestel

Al dente

In Darko’s lessen zitten heerlijke zinnen waar ik waanzinnig van kan genieten. Ook de erotiek weet Michelle van Dijk prachtig te schilderen in de taal. Zonder plat of banaal te worden, krijgt de taal zelf de opwindende lading. Erg knap. De verteller verleidt hier de lezer echt.

Neem bijvoorbeeld de opmerking in de keuken. Janna nodigt Darko uit bij haar thuis om te komen eten. Ze heeft pasta gehaald, Parmaham en Parmezaanse kaas. Ze draagt een rood jurkje. Een rode omslagjurk waarmee de overslag in het decolleté altijd voor een volle boezem zorgt. Net als de taille die in zo’n jurk bij toverslag kan worden gevormd, ook al heb je hem niet. Zo heeft elke vrouw een zandloperfiguur in een dergelijk jurkje.

Voor ze aan koken toekomt, schuift hij haar slipje naar beneden en likt haar snel.

Het grappigste was dat we nog niet eens geneukt hadden en dat Darko op dat moment zei: ‘Zullen we nu een hapje eten?’ Maar toen ik in de weer half omgewikkelde jurk bij de drie-minuten-pasta stond, kwam hij achter me staan en neukte hij me precies al dente. (57)

Een zin waar ik echt ontzettend van kan genieten, met veel bravoure en humor. Je ziet het voor je en weet ook precies wat het voor een vrijpartij is. Romantische liefde waarbij de seks proeft als heerlijke pasta bij de Italiaan.

Michelle van Dijk: Darko’s lessen. Roman. Rotterdam: Uitgeverij Douane, 2017. ISBN: 978 90 72247 98 8. Prijs: € 17,50. 180 pagina’s.Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn 2e bijdrage over de roman Darko’s lessen van Michelle van Dijk. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Darko's lessen

Hoe leuk om een boek te bespreken van een schrijfster die ik ken. Niet alleen als medeblogster voor de leesclub Een Perfecte Dag voor Literatuur, maar ook als medestudente Nederlands en Algemene literatuurwetenschap in Leiden.

Ik herinner mij haar verhalen, literaire analyse van Huizinga’s Herfstij der Middeleeuwen en later haar pakkende blogs. Dat alles liet zien: een schrijver in hart en nieren. Het wachten was op de roman. Die is er nu in de vorm van Darko’s lessen. En wat voor een roman is het!

Alex Boogers

We waren allebei geraakt door de Rotterdamse roman van Alex Booogers over Aaron Bachman in Alleen met de goden, we lazen het bij de leesclub voor boekenbloggers Een perfecte dag voor literatuur. Ze mocht hem later interviewen. Helemaal terecht kreeg hij het eerste exemplaar overhandigd van Michelle van Dijks debuurtroman.

De stijl en thematiek van Michelle van Dijks roman laten namelijk zien dat ze door hem geïnspireerd is. Maar ze heeft wel een heel eigen, pakkende stijl. Wat een boek is het debuut! Ik werd gegrepen door de stijl, de humor en de erotiek. Het bijzondere contrast tussen de verteller en hoofdpersoon tegenover zijn muze, de 15 jaar oudere docente Janna.

Werelden samenvoegen

Michelle weet in haar boek 2 werelden samen te brengen die tegen elkaar schuren, maar elkaar wel opzoeken en heel soms ook vinden. Een indrukwekkend verhaal waarin de hoogopgeleide de lageropgeleide ontmoet. Ze zijn gefascineerd door elkaar, maar laten zich ook weerhouden de ander echt te ontmoeten.

De ik-verteller Darko komt uit Servië en is gevlucht uit zijn vaderland vanwege de oorlog. Eigenlijk is hij met zijn ouders gegaan. In Rotterdam terechtgekomen volgt hij avondonderwijs en probeert zijn Nederlands te halen. Zij maakt zich druk over haar baan of mobieltje als ze dat een minuut kwijt is.

Afgeleid door verleden

Het staat in schril contrast met de leergierige Darko die al Nederlands probeert te leren sinds hij in Nederland is. En dat lukt moeizaam. Hij wordt afgeleid door zijn verleden (en moeder!) en hobbelt van school naar school, zonder een diploma te halen. Daarom is hij aan het begin van de roman verhuizer.

Terwijl hij Nederlands leert, schrijft zijn verhaal aan Janna. Het is een liefdesgeschiedenis die hij aan het papier toevertrouwd. Eigenlijk alleen bedoeld voor zijn liefde: Janna. Zij is zijn docente Nederlands en leest mee. Ze is onder de indruk van zijn verhalen. Ze stimuleert hem om verder te schrijven. Zo leert hij de taal het beste en uiteindelijk overtreft hij zichzelf.

Hij schrijft vooral om niet te vergeten en hij schrijft voor haar:

‘Ja, maar dat is wat ik wil: niets vergeten van hoe ik jou heb ontmoet, van wat er tussen ons gebeurt.’ (42)

Als hij niks meer van haar hoort, blijft hij schrijven. Hij raakt zijn baan kwijt en vindt iets als klusser. Het verandert zijn situatie. Als Janna hem plotseling uitnodigt om iets te gaan drinken, blijkt ze iets anders te willend an hij verwacht.

Zijn verhaal, haar verhaal

Ze wil zijn verhaal. Het geeft een boeiende inkijk hoe Janna eigenlijk in het leven staat. Zo verandert de liefdesgeschiedenis. Waarin een oorlog een rol speelt waar we in Nederland best zwartwit over denken.

Voor mij zijn Darko’s lessen ook boeiende lessen om te lezen. Michelle van Dijk weet op een overtuigende manier 2 werelden tegenover elkaar te zetten en samen te brengen. De verhalen over het verscheurde land Joegoslavië zijn prachtig en maken de hoofdpersoon en eigenlijke verteller alleen maar mooier en zwakken Janna af.

Je snapt niet waarom hij zo achter haar aan blijft lopen. En daar zit meteen de tragiek van het verhaal. Daarmee is Darko’s lessen een boek dat blijft hangen, vraagt om opnieuw te lezen en nieuwsgierig maakt naar nieuw werk van Michelle van Dijk.

Bedankt voor deze prachtige roman Michelle!

Michelle van Dijk: Darko’s lessen. Roman. Rotterdam: Uitgeverij Douane, 2017. ISBN: 978 90 72247 98 8. Prijs: € 17,50. 180 pagina’s.Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over de roman Darko’s lessen van Michelle van Dijk. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Mooie zinnen of niet?

Noodweer van Marijke Schermer bevat een paar mooie zinnen. Een paar voorbeelden:

Het water lijkt dikker dan anders […]. (56)

Of:

Eindeloos bespraken ze hun eerste ontmoetingen, reconstrueerden ze hun gedachten, fabuleerden ze variaties, slepen ze de herinneringen scherp, wreven hem op tot een schitterend bewijs. (83)

Maar wat staat hier eigenlijk? Als je erover nadenkt blijft er van dit fragment weinig over van betekenis.

Of:

Haar stilte veroorzaakt meegaandheid. (106)

Allemaal zinnen die zich soms heel fraai poëtisch gedragen. Binnen het verhaal passen ze goed, al zorgen ze soms ook voor vertragingen. Niet altijd welkom, maar het geeft de roman Noodweer wel een beetje jus om de droge prak wat smeuïger te maken.

Marijke Schermer: Noodweer. Roman. 3e druk. Amsterdam: Uitgeverij Van Oorschot. ISBN: 9789028261648. Prijs: € 17.50. 160 pagina’s.Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn tweede bijdrage over de roman Noodweer van Marijke Schermer. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Noodweer

De roman Noodweer van Marijke Schermer bevat een geheim. Het is het geheim van de hoofdpersoon Emilia. Ze is getrouwd met Bruch. Als het hoge water van de rivier hun dijkhuisje bedreigt, stijgt het water haar letterlijk aan de lippen. Ze moet het vertellen of ze wordt gek.

Tussen de bedrijven door volgt het verhaal hoe ze Bruch heeft ontmoet. Het is bijna een doktersroman. Na de fatale avond, komt ze hem tegen in het ziekenhuis waar ze behandeld wordt. Ze wil een nieuw leven beginnen en besluit voor Bruch te verzwijgen wat er is gebeurd.

Bruch is een knappe man die heel wat lijkt van voren. Tot je hem van achteren of opzij ziet en hij niet veel meer is dan een slungelige magere man, constateert de verteller. Helemaal als de kleren uit gaan, blijft er weinig meer over.

Ze heeft hem leren kennen toen hij al af was, toen hij de indruk wekte dat hij af was. Hij was vierendertig. Hij had een witte jas waarin uit een borstzakje een rijtje pennenkopjes satk. Internist, immunoloog, geïnteresseerd in de manieren waarop het lichaam zich in zichzelf keert. (30)

Emilia is een begenadigd statisticus. Samen met 3 compagnons heeft ze een eigen bedrijfje. Ze staan voor de tussen het geld of de bijzondere opdrachten. Een van hen gaat weg, bij een verzekeringsmaatschappij werken om complexe risicoberekeningen te maken.

De verhuizing naar een buitendijks huisje, ver en afgelegen, gooit roet in het eten. Ze mist de drukte van de stad. De eenzaamheid en de afgelegen plek waar het huis staat, maken haar helemaal gek. Ze kan het niet aan.

Het verhaal kronkelt langzaam vooruit. Zeker, er zitten mooie ideeën in en de verteller formuleert mooie zinnen die diepzinnig ogen, maar de roman mist wel snelheid.

Gelukkig bevat Noodweer ook enkele boeiende wendingen. Zoals het idee van Emilia dat zij een geheim voor Bruch heeft. Ze blijkt namelijk niet de enige te zijn met een geheim. Het geeft het verhaal een mooi einde. Al blijft voor mij de gedachte overeind of het niet allemaal wat sneller en korter had gekund.

Marijke Schermer: Noodweer. Roman. 3e druk. Amsterdam: Uitgeverij Van Oorschot. ISBN: 9789028261648. Prijs: € 17.50. 160 pagina’s.Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over de roman Noodweer van Marijke Schermer. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Reizen

In de roman Het purperen land woont Selina DeJong bij het gezin van Klaas Pool. De Nederlandse boer vindt dat zijn oudste zoon Roelf moet meehelpen op de boerderij. Terwijl Selina deze leergierige jongen graag wil helpen. Hij is ontzettend slim en daarom probeert ze op de momenten dat hij tijd heeft, hem les te geven.

Roelf leent boeken van haar. Hij verslindt ze. Roelf houdt er veel van om in de werkplaats te werken en maakt bijvoorbeeld een prachtige houten kist voor Selina, die ze volgens Nederlandse traditie van hem krijgt op haar bruiloft.

Hij had het hout gebeitst en glanzend gepoetst, en haar initialen S.P.D. gevolgd door het jaartal 1890 op de voorkant gegraveerd, in dezelfde zwierige stijl als die op de antieke kist. Het was een fraai staaltje ambachtswerk, zeker voor een jongen van dertien, waar zelfs een man welke leeftijd dan ook zich niet voor hoefde te schamen. Het was het enige mooie geschenk onder Selina’s onelegante, boerse huwelijkscadeaus. (103)

Als Klaas Pool na het overlijden van zijn vrouw Maartje, trouwt met de weduwe Paarlenberg, vlucht Roelf het huis uit. Hij gaat nog even langs Selina. Wil haar de geleende boeken teruggeven, maar hij mag ze hebben van Selina. Ze geeft hem zelfs wat van haar kostbare geld mee.

Roelf verdwijnt uit de gemeenschap en komt pas vele jaren later terug. Als hij een beroemd kunstenaar is. Hij laat zien dat het volgen van je eigen weg tot succes leidt. Het geld van Selina’s zoon Dirk is verdiend door te doen wat anderen van hem willen. Roelf daarentegen werkt vanuit zichzelf en wordt kunstenaar in Parijs. Hij heeft zo’n beetje alle beroemde mannen van Europa mogen portretteren.

Volgens Roelf heeft Selina hem gevormd en als eerste verteld wat schoonheid is:

‘Ze is grandioos. Ze kweekt groenten.’ (310)

Ze is heel trots op Roelf. Hij heeft de wereld gezien. Als ze dan verzucht dat zij nooit is weggeweest en altijd in High Prairie heeft gezeten, dan antwoordt Roelf resoluut dat ze zich vergist:

‘Jij bent overal ter wereld geweest,’ zei Roelf. ‘Je hebt de mooiste plaatsen in het mooiste licht gezien. Weet je nog dat je mij vertelde dat je vader eens had gezegd, toen je nog een klein meisje was, dat je in de wereld maar twee soorten mensen hebt die er echt toe doen. De ene soort was koren en de andere smaragd. Jij bent koren, Selina.’ ‘En jij bent smaragd,’ zei Selina meteen. (315/316)

Als Dirk dit hoort, maalt er bij hem enkel de gedachte door zijn hoofd dat hij een dooie diender is. De luxe waarmee hij zich omringd heeft, mist de schoonheid waar Roelf en Selina wel naar kijken. De schoonheid die je vormt en verder helpt. Dat is misschien wel de belangrijkste les die je leert na het lezen van Edna Ferbers klassieker So Big.

Edna Ferber: Het purperen land. Oorspronkelijke titel: So Big (1924). Nederlandse vertaling: Lisette Graswinckel. Amsterdam: Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2016. ISBN: 978 90 468 2145 9. 320 pagina’s. Prijs: € 19,99.Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn 3e bijdrage over de roman Het purperen land van Edna Ferber. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Weduwe Paarlenberg

De kleine Hollandse gemeenschap High Prairie bij Chicago is erg geïsoleerd. De bewoners in de roman So Big Van Edna Ferber zijn strenggelovig en erg arm. Het is moeilijk om hier goed voedsel te verbouwen. Ze gaat in de kost bij Klaas Pool, een groentekweker. Ze ontdekt dat het bestaan hard is. Het huisje van de familie Pool is ijskoud. Ook is het eten dat ze krijgt eentonig.

De oudste zoon van Klaas Pool, Roelf. is een slimme jongen. Maar van zijn vader mag hij niet naar school omdat hij moet meehelpen op de boerderij. Daarom onderwijst Selina hem in de avonduren. Ook mag hij haar boeken lenen. Hij verslindt de boeken.

Alles draait in het dorpje om het kerkje en de rijke weduwe Paarlenberg. De weduwe Paarlenberg is geïnspireerd op de Nederlandse Antje Paarlberg. Ze komt uit Warmenhuizen (Noord-Holland) en emigreert met haar man Klaas Paarlberg naar Amerika. Nog voor ze aankomen, overlijdt hij. Hij krijgt een zeemansgraf. Zij vestigt zich in Amerika.

Op de weinige afbeeldingen die van haar zijn, is een norse vrouw te zien. Edna Ferber geeft haar een flink postuur in de roman Het purperen land. Ze weet haar heel treffend te typeren, als de forse vrouw de kerk binnentreedt:

Haar gang door het middenpad deed Selina denken aan een driemaster met volle zeilen. Ze was een struise vrouw, met een gladde, lichte huid en volle rode lippen, een aanzienlijke, stevige boezem en brede heuepen die traag en ritmisch wiegden. Ze had dikke, hooghartige wenkbrauwen. Haar handen, die de bladzijden van haar gezangboek omsloegen, waren zacht en blank. (64)

De schatrijke weduwe heeft haar zinnen gezet op Pervus DeJong, een jonge weduwnaar. Als er een veiling is waarvan de opbrengst is voor een nieuw kerkorgel, biedt Pervus een buitensporig bedrag op het eten dat Selina heeft meegenomen. Het is een prachtig hoofdstuk in de roman. Eigenlijk bieden de mannen niet op het eten, maar op de vrouwen die het eten gemaakt hebben.

Selina geeft Pervus bijles. In ruil daarvoor stookt hij de klas warm voordat de school begint. Pervus is erg arm, hij heeft het slechtste stukje grond. De drassige grond werkt ook negatief op zijn gezondheid. Hij heeft last van reuma.

De bijlessen eindigen in een hartstochtelijke zoen en in een huwelijk… Selina heeft gewonnen van de rijke weduwe Paarlenberg.

Edna Ferber: Het purperen land. Oorspronkelijke titel: So Big (1924). Nederlandse vertaling: Lisette Graswinckel. Amsterdam: Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2016. ISBN: 978 90 468 2145 9. 320 pagina’s. Prijs: € 19,99.Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn 2e bijdrage over de roman Het purperen land van Edna Ferber. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Het purperen land, zonder twijfel een klassieker

Zonder enige twijfel is Het purperen land van Edna Ferber een klassieker. Dat blijkt al uit de eerste zinnen. De lezer wordt hier misleid. Lijkt het over de jongen Zo Groot ‘(een troetelnaampje uit zijn kindertijd)’ te gaan, het gaat helemaal niet over hem.

Het gaat in So Big, want zo heet de roman in het Engels, om Selina DeJong. Na de inleiding over haar kind, verschuift de verteller zin verhaal naar moeder. Haar zoon is succesvol, maar ze is er niet trots op. Sterker nog, ze schaamt zich ervoor. Of zoals de verteller het zegt:

Ze was niet alleen ontevreden, ze was zowel berouwvol als verbolgen, alsof zij, Selina DeJong, een boerin met een groentekraam, deels schuld had aan zijn succes, en zich er deels voor verraden voelde. (8)

Dat is de aanleiding voor het boek. Het vertelt het verhaal van Selina DeJong. Hoe ze vroeg haar moeder en vader verliest. Haar vader is beroepsgokker en wordt op klaardichte dag neergeschoten. De kogel is niet eens voor hem bedoeld.

Selina staat voor de keuze of terugkeren naar haar tantes in Vermont. Ze komt via haar vriendins vader August Hempel in de Hollandse gemeenschap High Prairie, 10 mijl buiten Chicago terecht. Daar gaat ze lesgeven, zoals ook de romanheldin in Jane Austens Trots en vooroordeel doet. Stiekem wil ze schrijfster worden, maar ze zal uiteindelijk boerin worden.

Voor mij staat Selina symbool voor het volharden. Ondanks alle tegenspoed weet ze door te zetten en iets van de boerderij te maken. Daarbij moet ze niet alleen vechten tegen een ontzettend eigenwijze man. Ze leeft in een dorpsgemeenschap die vreemd tegen haar aankijkt en ze heeft ook een zoon op te voeden.

Daarbij kiest ze vooral haar eigen weg. Dat levert haar buitengewoon veel op. Terwijl haar zoon kiest voor de makkelijke weg en snel geld verdient, weet zij veel te bereiken door zichzelf te blijven. Daarbij helpen boeken en kunst je om het leven glans te geven.

Edna Ferber: Het purperen land. Oorspronkelijke titel: So Big (1924). Nederlandse vertaling: Lisette Graswinckel. Amsterdam: Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2016. ISBN: 978 90 468 2145 9. 320 pagina’s. Prijs: € 19,99.Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over de roman Het purperen land van Edna Ferber. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Ganzenbord

Op de cover van Karin Gipharts roman De gijzelaar prijkt een traditionele afbeelding van het binnenste van een ganzenbord. Het ganzenbord vormt een element in de roman. Niet alleen omdat de verteller je als lezer regelmatig een paar stappen terug zet. De verteller verwijst een aantal keren expliciet naar dit oud-Hollandse bordspel.

Hoofdpersoon Jowi heeft het spel in een hoek van haar werkkamer staan:

Het was niet alleen een simpel kinderspelletje, het stond ook voor het levenspad van de mens, de innerlijke reis die men aflegt. Een potje met een cliënt spelen werkte niet alleen ontspannend, het hielp ook om via symbolen hun traumatische ervaringen zichtbaar en bespreekbaar te maken: een doolhof, een doornstruik, een put. Het ging niet om slechts één gebeurtenis, maar om de hele reis. (111)

Later komt de verteller terug in de herinnering van Jowi. Ze heeft een test gedaan bij de Scientology. Haar moeder brult dat ze is ingelijfd bij een sekte. Terwijl het voor Jowi een les is om haar beroepskeuze definitief te maken. Ze gaat psychologie studeren.

Haar vader heeft niet veel te vertellen, hij zegt dat hij is aangevallen door een gans. Als moeder bijval probeert te krijgen bij vader over haar zorgen om haar dochter, zegt hij dat iedereen hoort wat hij begrijpt. Bij dit alles gakt Jowi als een gans.

Dochter vindt na de hele gebeurtenis dat haar moeder hulp moet zoeken. Het beeld van de gans haalt de verteller weer aan. Zo is in De gijzelaar de ganzencirkel rond en het spel uitgespeeld.

Karin Giphart: De gijzelaar. Amsterdam: Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2016. ISBN: 978 90 468 2133 6. Prijs: € 17,99. 208 pagina’s. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn tweede bijdrage over de roman De Gijzelaar van Karin Giphart. We lazen dit boek vorige week donderdag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Weerstandthee

Een bijzondere gewaarwording om uitgerekend met kerst een roman als De gijzelaar van Karin Giphart te lezen. Het verhaal speelt precies op Eerste Kerstdag. Als je het precies op dezelfde dag leest, krijgt het lezen een beetje het effect als het lezen van Gerard Reve’s De Avonden in de laatste dagen van het jaar.

In Karin Gipharts roman draait het om de psychotherapeute Jowi Groenendijk. Het opent in haar Groningse huis, waar ze een pot thee op tafel zet voor het kerstontbijt. De thee omschrijft de verteller als weerstandthee. De thee heet zo omdat het gesprek met haar puberende dochter Julia niet goed wil loskomen. Sterker nog, ze voelt weerstand. De weerstand komt van beide kanten, maar daar lijkt Jowi zich niet zo van bewust.

Gelukkig worden haar voornemens om deze kerst met haar dochter door te brengen onderbroken door een telefoontje. Het is Othman Nawros, een oud-cliënt van Jowi. Hij vraagt haar om onmiddelijk naar Ter Apel te komen. Het is dringend en kan niet wachten:

‘De man die mijn familie heeft gemarteld is hier.’ (45)

Ze gaat meteen naar hem toe, maar daar treft haar een bijzondere situatie. De tolk Othman Nawros heeft de man vastgebonden en gegijzeld. Hij vraagt haar hulp en wil haar vastbinden, maar ze weet op hem in te praten. Ze zoekt geen hulp van bewakers of andere mensen die haar uit deze penibele situatie kunnen halen.

Het is dan uiteindelijk haar dochter die haar te hulp schiet en wonder boven wonder weet Jowi zich uit deze hachelijke situatie te redden. Het is de weerstandthee die haar lijkt te redden. De weerstand die misschien niet zoveel weerstand geeft als ze verwacht en die haar zelfs redt.

Blijft voor mij wel lastig dat ik daarvoor een verhaal van 200 pagina’s moet lezen, terwijl het in een kort verhaal misschien veel sterker zou zijn overgekomen. De langdradige monologue intérieur van de verteller. Het lijkt wel of er geen eind aan komt en alles bijgehaald wordt van de Scientology tot aan het vriendinnetje van haar lesbische dochter. Allemaal ballast die de vaart uit het verhaal haalt.

Toch blijft het verhaal door mijn hoofd jengelen. Misschien komt het door de tijd van het jaar. Dat de periode rond kerst toch treffender is beschreven door Karin Giphart in haar roman De gijzelaar dan ik in eerste instantie dacht.

Karin Giphart: De gijzelaar. Amsterdam: Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2016. ISBN: 978 90 468 2133 6. Prijs: € 17,99. 208 pagina’s. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over de roman De Gijzelaar van Karin Giphart. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

De trots van een generatie

In de roman Aan het eind van de dag geeft Nelleke Noordervliet de vrouwen van de generatie babyboomers een stem. Ze weet dit heel treffend te vertellen in het personage Katherina Mercedes Donker, een getalenteerde vrouw die per ongeluk minister wordt en ook per ongeluk 2 feministische bestsellers schrijft.

Donker krijgt op een dag de vraag of ze wil meewerken aan de biografie die een jonge wetenschapper over haar wil schrijven. Door de vraag duikt ze in haar verleden. De roman geeft een mooi inkijkje in het leven van een vrouw die enerzijds heel ambitieus is en aan de andere kant haar het leven laat overkomen.

Nelleke Noordervliet schetst een vrouwenleven, afgetekend tegen de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw. Precies de biografie die Clara Hartong wil schrijven over Katherina Mercedes Donker. Het is de worsteling van een vrouw die graag ziet dat bepaalde dingen uit haar leven niet aan het daglicht komen. Want het leven als minister en schrijfster van 2 bestsellers eist ook zijn tol. De verhalen van vrienden en haar 2 kinderen liegen er niet om.

Het verhaal meandert tussen het verzoek van de biografe en de 3 afspraken die ze samen hebben, naar het verleden waarin de echte verhalen verteld worden. Op een aanstekelijke manier vertelt Katherina Donker over haar jeugd in Amsterdam. Ze woont in een volkswijk en groeit gedeeltelijk op in het café van haar oom Frits en tante Sjaan, De Centenbak. Haar vader die gevochten heeft in de Spaanse burgeroorlog en bij terugkomst in Nederland de Nederlandse nationaliteit verloor.

Het botst met haar vader. Donker schrijft dit toe aan haar intelligentie en de kansen die ze krijgt. Haar vader ziet haar liever de handen uit de mouwen steken, dan de intellectueel uithangen. De karakters botsen en ze zet zich een groot deel van haar leven af tegen hem. Toch is ze er voor hem als hij haar smeekt om te mogen sterven:

Ik moet vechten om mijn vader dood te krijgen. Het voelt als moord met voorbedachte rade. Ik raak ervan in de war. Hier ben ik: een soldaat in de strijd voor de goede dood! Overtuigd van mijn zaak roep ik de veerman aan: hier is er een voor de Hades, kom hem halen! (225)

Met haar eigen kinderen heeft ze het zelf later te stouwen. Haar zoon Jimmy vlucht het huis uit en loopt weg naar zijn vader in Spanje. Daar vindt hij wat hij zoekt. Als Donker met haar dochter Hanna hem wil ophalen uit Spanje, merkt ze dat ze hem niet meer meekrijgt. Hij krijgt in Spanje de vader waarmee hij een hechte band heeft.

Ik was hem kwijt. Er was achter de tranen om het gemis van ons, van de wereld die hij achter zich had gelaten, een wezenlijke onverschilligheid in hem opgeweld, of was het de kern van volwassen worden: de erkenning van eigen en ieders eenzaamheid, het tragische inzicht dat in sociaal wenselijk gedrag wordt verhuld en verzacht. (176)

Het is de trots van haar ijzersterke karakter waarmee ze niet toegeeft. Ik zie in haar gedrag erg veel overeenkomsten met haar vader. Ook haar vader lijkt zich niet te willen ontdoen van zijn trots voor haar. Het gevecht tegen haar vader, wordt ook het gevecht tegen haar kinderen en misschien wel met zichzelf. Het is de trots van een generatie die Nelleke heel mooi verwoordt in haar roman Aan het eind van de dag.

Nelleke Noordervliet: Aan het eind van de dag. Roman. Amsterdam: uitgeverij Augustus, 2016. ISBN: 978 90 254 4869 1. Prijs: € 19,99. 352 pagina’s.Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over de roman Aan het eind van de dag van Nelleke Noordervliet. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

2 cirkels

Op de cover van de André Platteels roman Net veertien staan 2 cirkels. De rode en oranje cirkel doorcirkelen elkaar. Op dit vlak delen ze hetzelfde oppervlak. Dit beeld staat symbool voor de opbouw van André Platteels roman. Hij heeft het boek opgedeeld in 2 delen: Deel 1 Jonathan 1983 en Deel 2 Stefan 1991.

Het verhaal is opgebouwd uit de 2 verschillende vertellers van de roman, Jonathan in het eerste deel en zijn jongere broer Stefan in het tweede deel. In de roman wordt gespeeld met deze 2 vertellers. Ze vertellen het verhaal vanuit hun eigen perspectief, voegen nieuwe elementen eraan toe of laten juist dingen weg.

Het is als de 2 cirkels op de cover van het boek. De verhalen delen eenzelfde oppervlak, maar ze beslaan ook een eigen, uniek verhaal. Het zijn 2 verhalen vanuit het gezichtspunt van allebei de broers. Ze spelen ook allebei in hun 14e levensjaar. Beschrijft Jonathan de periode kort voor hij zijn moeder verliest, als hij net 14 is. Het verhaal van Stefan vertelt over de tumor die hem treft en het gevecht tegen de kanker die hij voert.

Hierbij worden de hoofdstukken afgewisseld met korte citaten, waarin de wanhoop spreekt. Zo opent het deel van Stefan met de volgende tekst:

Met dit verhaal ga ik de dood in. Maar dan herschrijf ik het toch gewoon. Maar kan dat het einde veranderen?

Het tweede deel laat dit ook doorschemeren, want is Stefan wel de verteller van dit verhaal? Het lijkt op alles dat Jonathan voor zichzelf dit schrijft uit naam van Stefan. In een poging zijn broer weer tot leven te wekken. Het einde is inderdaad niet te veranderen.

Daarmee krijgt Net veertien iets van een politieverslag. Ze delen dezelfde geschiedenis maar geven er toch een andere kijk op. De poging om het verhaal te herschrijven, mislukt jammerlijk. Want elke keer brengt het tot dezelfde afloop. Dat is de bijtende emotie van deze roman, zonder ook maar ergens emotioneel te worden.

André Platteel: Net veertien. Utrecht: Uitgeverij Magnolia, 2016. ISBN: 978 94 9224 1122. 220 pagina’s. Prijs: € 18,95. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over de roman Net veertien van André Platteel. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Klieder jij in boeken? #50books vraag 43

Voor de blogleesclub Een perfecte dag voor literatuur lazen wij vorige week bespraken wij Hoe lees ik? van Lidewijde Paris. In de inleiding van haar boek vertelt ze hoe zij leest:

Als ik lees, heb ik altijd een potlood bij de hand. Ik zet dus puntjes en strepen, smileys en m’s. Ik maak stambomen, schrijf namen van personages bovenin, noteer voorin of welke bladzijden ik mooie citaten heb gevonden of een verklaring voor een titel. Alles wat mij opvalt tijdens het lezen is meestal wel ergens in die aantekeningen te vinden. Het ziet er niet uit en niemand wil ooit een boek van mij lenen, maar voor mij is het handig. Ik zie het als een spel dat ik met de schrijver en het boek speel. Of zij spelen met mij. (17)

Voor leesblogger Peter is dit een feest der herkenning. In zijn blogpost Hoe leest zij over het boek van Lidewijde Paris laat hij een bladzijde zien uit een boek dat hij leest. Het is een slagveld aan lijnen, cirkels en opmerkingen. Zo leest hij.

Ik ben wat voorzichtiger. Voor mij blijft het hooguit beperkt tot wat streepjes in de kantlijn. Ik schrijf vooral op een los stukje papier. Bij het schrijven over het boek zoek ik die passages op. Soms begin ik weer het boek te lezen, op zoek naar fragmenten die ik graag wil citeren. Niet altijd ideaal, maar het kliederen in mijn boeken, vind ik een ergere zonde.

Dat brengt mij bij de boekenvraag vandaag:
Klieder jij in je boeken?

Maak je aantekeningen in de kantlijn, onderstreep je fragmenten, omcirkel je de belangrijke woorden of schrijf je opmerkingen over personages bovenin? Noteer je elk idee of gedachte die je hebt bij de tekst? Of laat je alles mooi schoon?

Ik ben heel benieuwd naar jullie verhalen.

Blog mee over #50boeken

Schrijf een blog over de vraag van vandaag en laat hieronder in de reactie een linkje naar je site staan. Heb je zelf een idee voor een vraag? Ze zijn van harte welkom. Mail gerust een vraag of stel hem in via het contactformulier.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Hoe lees ik?

Boeken lees ik al mijn hele leven. Ik ben in de loop van de jaren wel anders gaan lezen. Meer gericht op wat de tekst met mij doet. De betekenis die ik erin leg en hoe ik het verhaal bleef. De rol van de lezer zie ik als de belangrijkste schakel. Zonder de lezer bestaat de tekst niet.

Lidewijde Paris geeft in haar boek Hoe lees ik? allerlei aanwijzingen hoe je een boek kunt lezen. Ze heeft haar verhaal opgedeeld in 3 delen: basisbegrippen, stijlfiguren en context. Het uitgangspunt is het lezen van een roman.

Wat gebeurt er in een roman?

De aanleiding is een gesprek met een lezer in de boekwinkel over een roman van Grøndahl. De vrouw waarmee ze spreekt vraagt zich af wat er in de roman gebeurt. Later geeft ze een lezing in de boekwinkel in Heemstede. Aan de hand van een stapel romans vertelt ze over haar avonturen bij het lezen:

Of die ene mevrouw erbij was, weet ik helaas niet. Ik hoop van wel. Aan de hand van Grøndahls boek – Dat weet je niet had ij door haar vraag immers een extra betekenis gegeven: hoe literatuur werkt, dat weet je soms niet. En ik dank aan haar indirect de titel van mijn boek: Hoe lees ik?

In eerste instantie helpt Lidewijde Paris om meer grip te krijgen op de tekst. Ze begint groot en zoomt steeds verder in op kleinere onderdelen. Zo noemt ze motief en thema, kijkt ze naar verteller en perspectief, tijd en kijkt ze naar de structuur en verhaallijnen. Allemaal ingrediënten om als lezer meer uit een verhaal te kunnen halen.

Als ze aan het eind van het boek met haar buurvrouw over lezen praat, zegt haar buurvrouw dat ze zich juist wil ontspannen. Zou ze met dit boek haar buurvrouw helpen of blijft literatuur moeilijk voor haar. Sommige onderdelen die Lidewijde Paris noemt, heb ik al op de middelbare school gehad en helpen mee bij een goed begrip van de roman. Andere aspecten heb ik later bij mijn studie Nederlands verder uitgediept. Maar dat betekent niet altijd dat ze van waarde zijn.

Plezier in lezen

Voor mij dragen ze zeker bij aan het plezier waarmee ik een roman lees. Of iedereen dat zo ervaart, weet ik niet. Het is onderdeel van mijn eigen twijfel rond literatuur en hoe anderen dat ervaren. Niet iedereen waardeert schoonheid op dezelfde manier. En of en hoe je dat kunt leren, is lastig te bepalen. Net zoals dat ik nooit uit kan leggen waarom ik een psalm zo mooi vind.

Ze levert echter prachtige voorbeelden aan in haar leesboek. De keuze in de korte verhalen die ze opvoert, is bijzonder sterk. Ze laat je kennismaken met schrijvers als Sefi Atta, T.S. Boyle en Olaf Olafsson. Het zijn erg indrukwekkende verhalen en ik vind het bijna spijtig dat ze hier niet dieper op ingaat. De hoeveelheid verhalen die ze aanhaalt is namelijk soms een beetje overweldigend.

Mooie voorbeelden

Daarmee heb ik vooral plezier gehad aan de voorbeelden die ze gaf. Ze citeerde de hele verhalen en dat leverde een onverwacht genoegen op. Het maakt dit boek ook voor de ervaren lezer de moeite waard het te lezen. Al ben ik het inhoudelijk niet altijd eens. De zoektocht naar de intentie van de schrijver, heb ik namelijk al heel lang geleden opgegeven.

Lidewijde Paris: Hoe lees ik? Met inspirerende voorbeelden uit de literatuur. Amsterdam: Nieuw Amsterdam uitgevers, 2016. ISBN: 978 90 468 2108 4. 288 pagina’s. Prijs: € 17,99. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Hoe lees ik? van Lidewijde Paris. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Op zoek naar plaatsen - #50books antwoorden vraag 27

Roepen bepaalde literaire verhalen of romans je op om een bepaalde plaats te bezoeken? Dat is de boekenvraag van deze week. Martha noemt in haar blog over plaatsen en boeken de roman Labyrinth van Kate Moss. Het speelt in de Languedoc nabij Carcassonne. In dit landschap vol kastelen en andere Middeleeuwse bouwwerken speelt de roman van Kate Moss. Hier zou Maria Magdalena met de heilige graal zijn gevlucht.

Wel de plaats, niet het boek

Ze is er alleen nog nooit geweest. Precies het omgekeerde is voor haar het geval met Agneta van Jan van der Mast. Ze kent de wijk goed, maar het boek niet. Dat gemis is goedkoper en eenvoudiger op te lossen. Ze hoeft er alleen maar voor naar boekwinkel of bibliotheek en het boek te lezen. De rit naar de Languedoc is iets kostbaarder en tijdrovender, maar ligt ook niet verschrikkelijker ver. Allebei goed te doen om deze zomermaanden te gaan doen.

Boeken en Berlijn

Jannie beantwoordt haar eigen vraag in een prachtige blog over hoe zij zich verdiept in Berlijn voor ze de stad bezoekt. Voor haar is het niet de Lonely Planet maar het boek Boze geesten van Berlijn van Philippe Remarque, maar ook Alleen in Berlijn van Hans Fallada. Thuisgekomen was ze nog zo vervuld van Berlijn dat ze Rode liefde, een Oost-Duitse familiegeschiedenis van Maxim Leo las. Niet een literair boek, maar wel meeslepend.

Boeken over Berlijn

Over Berlijn is er overigens ontzettend veel te lezen, niet alleen het vorig jaar verschenen boek Duel met paard van Pauline Genee, maar ook de reisverhalen en romans Cees Nooteboom, waarin de stad een prachtige hoofdrol speelt. Ik zou bijna een blogpost kunnen maken met een enorme lijst aan boeken over de Duitse hoofdstad.

Frederiksoord en Veenhuizen

Daarnaast vertelt Jannie in haar blog hoe ze Frederiksoord en Veenhuizen via de omgekeerde route leert kennen. Bij een bezoek aan de musea, koopt ze het boekje Een steen in de vijver van L. Lambregts. Later maakte ze via Suzanna Jansen kennis met de wereld in het strafkamp Veenhuizen. Overigens ook over deze belevingswereld, lazen we Hollands Siberië van Mariët Meester voor Een perfecte dag voor literatuur. Een schitterende roman.

Praag en Gustav Meyrink

Voor Wim is de stad Praag vooral gaan leven door de schrijver Gustav Meyrink (1868-1932). Hij kende het Praag van Franz Kafka, maar de roman De Golem heeft zijn liefde voor de stad versterkt. Veel plaatsen die in de roman een rol spelen, heeft hij ook bezocht, zoals het oude getto en de Joodse begraafplaats.

Praag en Milan Kundera

Het bezoek aan de stad stimuleerde hem om alles te lezen wat er over Praag verschenen is of waar de stad een rol in speelt. Zo maakte hij kennis met het oeuvre van Milan Kundera. Wim merkt tegelijk op dat hij ook steden bezocht vanwege een film, zoals Venetië om alle plekken uit de film Don’t look now te bezoeken.

Lezen in de luie stoel

Voor blogger Niek ontstaat niet zo sterk de neiging om te gaan reizen naar aanleiding van een boek dat ze gelezen heeft. Zij vindt de reis in het hoofd bij het lezen zelf veel belangrijker. Lekker in de luie stoel maakt ze de grootste reizen al lezend. Het brengt haar op plekken waar ze anders nooit zou komen en nu bereikt ze deze vanuit haar eigen huis. Zonder een stap te hoeven zetten.

Vlieland wordt Texel

Daar heeft Lalagé ook een beetje last van. Zij vindt het ook heerlijk om een grote reis te maken door een boek te lezen. Ze hoeft niet zonodig het boek achterna. En de keren dat ze dan besluit om bijvoorbeeld naar Vlieland te gaan nadat ze Het leek stiller dan het was van Eva Kelder las, dan zijn de huisjes volgeboekt. Zodoende kwam ze op Texel aan. Ook leuk, maar natuurlijk niet echt een boek achterna.

Ze schrijft het heel mooi in een tijd waarin je alle plekken van de hele wereld kunt bereiken:

Als je de hele wereld kunt bereizen, bestaat de echte uitdaging erin thuis te blijven en de wereld daarvandaan te ontdekken.

Lees morgen de nieuwe boekenvraag.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Wie vlucht en wie blijft

De roman Wie vlucht en wie blijft van Elena Ferrante valt in een serie: De Napolitaanse romans. Het is het derde deel uit de reeks met als ondertitel Vroege volwassenheid en verhaalt over Lila en Elana, 2 vrouwen die in dezelfde buurt zijn opgegroeid, ongeveer even slim zijn en net zo begaafd in het schrijven en verwoorden van hun gedachten. Het boek is een internationale bestseller zegt de sticker op de cover.

In de roman gaan beide dames een totaal andere weg met hun gave. Elena gaat studeren in Pisa, terwijl Lila jong trouwt en kinderen krijgt. Ze zoeken allebei hun weg in de moeilijke mannenwereld. Lila scheidt al vroeg van haar man en wordt de schande van de wijk. Als Elana klaar is met studeren en haar eerste roman publiceert, valt zij ook ten prooi aan de dominante mannenwereld.

Ze trouwt met Pietro, professor aan een universiteit. Al snel krijgt ze een dochter, eigenlijk tegen haar zin. Ze komt dan terecht in een ongelukkig leven en laat zich drukken in de rol van moeder voor het gezin. Pietro vindt dat ze de kinderen moet opvoeden en eten koken.

Mijn hele wezen verzette zich tegen de moederrol. […] Maar ik hield vol, ik sloofde me af, deed alles zelf. Omdat er geen lift was in het gebouw, droeg ik de wandelwagen met het kleintje erin trap op, trap af, deed booschappen, kwam beladen met tassen weer terug, maakte het huis schoon, kookte en dacht: ik word voortijdig oud en lelijk, net als de vrouwen in de wijk. (226)

Het wordt haar allemaal teveel. Ze wil schrijven, maar alles wat ze op papier krijgt is dramatisch slecht. Als ze zwanger is van haar tweede kind en in een opwelling een roman schrijft, is niemand erover te spreken. Pas later ontdekt ze wat haar kracht is en schrijft over het feminisme, de rol waartoe vrouwen veroordeeld zijn.

Wat het precies is wat ze schrijft, kan ze niet goed benoemen. Enerzijds is het een verhaal, anderzijds een essay. Ze schrijft het, aangemoedigd door haar oude liefde Nino. Het schrijven van dit essay is haar bevrijding. De indrukken die dit artikel achterlaat bij lezers is overweldigend en geeft Elena het laatste zetje om haar leven te veranderen. De vraag is: wie vlucht en wie blijft.

Elena Ferrante: Wie vlucht en wie blijft. De Napolitaanse romans 3: Vroege volwassenheid. Vertaald uit het Italiaans door Marieke van Laake. Oorspronkelijke titel: Storia di chi fugge e di chi resta. Amsterdam: Uitgeverij wereldbibliotheek, 2016. ISBN: 978 90 284 2667 2. 416 pagina’s. Prijs: € 24,99. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn tweede bijdrage over Wie vlucht en wie blijft van Elena Ferrante. We lazen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Kun je midden in een serie beginnen?

Hoe is het om midden in een serie aan een boek te beginnen? Kan het eigenlijk wel of verlies je teveel context van de andere romans om goed grip te krijgen op het verhaal? De Napolitaanse romans is een reeks waarin Elena Ferrante schrijft over 2 vrouwen: Elena en Lila. Beide vrouwen zoeken op hun eigen wijze hun weg in de dominante mannenwereld.

Daarbij vertelt Elena Ferena over het Italië vanaf de jaren ’50. De armoede in Napels, de kansen die vrouwen krijgen en de wereld onder arbeiders tegenover het intellectuele klimaat in de jaren ’70. Het is de tijd dat Germaine Greer en Simone de Beauvoir hun feministische boeken schrijven. Een periode waarin de voorvechters voor vrouwenrechten loskomen.

Lastig in te komen

Het is inderdaad lastig om goed in het boek te komen. Bovendien ervaar ik het soms net als iets te vrouwelijk. Het gaat dan over onderwerpen waar vrouwen zich heel goed in kunnen herkennen, maar waar ik als man van vindt dat ze wel een beetje overdadig aan bod komen. De bekommernissen over de opvoeding lijken soms echt een beetje teveel aandacht te krijgen.

Dat je midden in een serie begint, biedt een andere kijk op de personages dan wanneer je de 2 eerdere delen zou hebben gelezen. De ik-verteller Elena schrijft haar verhaal op aan de hand van de verdwijning van haar Lila. Het is een reconstructie waarbij alles wat ze nu vertelt, achteraf nieuwe betekenis krijg.

Proberen begrijpen

Elena probeert Lila te begrijpen, lijkt het. Daarom vertelt ze haar eigen verleden samen met dat van Lila. Ze kent deze vrouw al sinds haar jeugd in een Napolitaanse volkswijk. Deze geschiedenis komt mondjesmaat terug in het derde deel. In dit deel behandelt Elena vooral de periode van haar huwelijk met Pietro, een professor.

Ze spreekt Lila maar mondjesmaat, maar Elena weet toch een groot deel van het leven van haar oude stadgenote te vertellen. Ze doet dit bijvoorbeeld door Lila haar verhaal aan Elena te laten vertellen. Ze zitten samen op bed en Lila praat maar en praat maar, de hele nacht door.

Ik was een rustige luisteraar, liet haar praten. Sommige momenten van haar relaas raakten me erg, vooral als Lila’s gezicht en ook het verloop van haar zinnen plotseling smartelijk en nerveus verkrampten. Ik werd een sterk schuldgevoel bij mezelf gewaar, dacht: dit is het leven dat mij ook ten deel had kunnen vallen, en dat het niet is gebeurd, is ook haar verdienste. (158)

Het is de geschiedenis van een vrouw die in de fabriek werkt en in opstand komt tegen het gezag. Daar komt de roman goed los, onttrekt zich aan de beschouwingen en wordt het verhaal van een vrouw die vecht voor haar bestaan. Het is volgens de verteller de laatste keer dat Lila zo openhartig met haar spreekt. Dat buit ze uit.

Geen band opgebouwd

Persoonlijk had ik veel moeite om in de roman te komen. Waarschijnlijk omdat ik nog niet zo’n band heb opgebouwd met de personages omdat ik de 2 eerdere delen van deze reeks niet gelezen heb. Later in het boek komt steeds meer de drang om verder te lezen. Zeker ook als Lila haar geschiedenis vertelt in de nacht aan Elena. Dat komt ook door het onderwerp: de uitbuiting van fabrieksarbeiders, met name vrouwen.

Het huwelijk dat Elena beklemt, volgt daarna en dat verhaal grijpt je eveneens aan. Al blijft het een verhaal dat veel lange beschouwingen bevat die niet elke lezer pakken.

Elena Ferrante: Wie vlucht en wie blijft. De Napolitaanse romans 3: Vroege volwassenheid. Vertaald uit het Italiaans door Marieke van Laake. Oorspronkelijke titel: Storia di chi fugge e di chi resta. Amsterdam: Uitgeverij wereldbibliotheek, 2016. ISBN: 978 90 284 2667 2. 416 pagina’s. Prijs: € 24,99. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Wie vlucht en wie blijft van Elena Ferrante. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Afscheid nemen

In de roman Brussel van Basje Bender doet de ik-verteller een interessante uitspraak. Ze vertelt iets over de afloop van een boek. Elvira is in gesprek met de Vlaamse kunstenares Camille en heeft het over een boek. Dan merkt Camille op dat ze niet zo van het einde van boeken houdt:

´Ik hou van het begin, van het midden, van het bestaan in een verhaal. Maar het einde is altijd droevig, ook al is het een boed einde, omdat het afgelopen is. De schrijver heeft niets meer te vertellen, je moet afscheid nemen van personages die bekenden van je zijn geworden en die nu niets meer zullen zeggen. Nooit meer.´ (147)

Het gesprek gaat verder, maar mijn gedachten dwalen af. Een heel goed boek wil ik nog weleens niet meer uitlezen. Zo heb ik sommige boeken die ik heel mooi vond, nooit uitgelezen. Ik wilde geen afscheid nemen van de personages. Ze zijn als een zeepbel weggedreven. Ik heb ze niet eens uit elkaar zien spatten.

Dat gebeurt ook in de roman Brussel van Basje Bender. Het verhaal drijft van je weg. De personages zwaaien je gedag en zijn weg.

In het gesprek hebben ze het er ook over of het niet onbeleefd is als je een boek niet uitleest. Elvira vindt het vreemt dat uitgerekend Camille dat zich afvraagt als kunstenares. Het antwoord is dat je juist als kunstenaar beleefd wilt zijn en boek wilt uitlezen. Iemand heeft er zijn hart in gelegd.

Ik lees ook vaak een boek uit beleefheid uit. Ook soms in de hoop dat het uiteindelijk nog beter zal worden. Als ik dit zo lees, vind ik het niet zo erg meer als ik eerder zou stoppen. Het mag van de verteller, lijkt het wel.

Maar dan nog lees ik het uit.

Basje Bender: Brussel. Roman. Amsterdam: Meulenhoff, 2015. ISBN: 978 90 290 9029 2. 208 pagina’s. Prijs: € 18,99. Bestel

Basje Bender: Brussel. Roman. Amsterdam: Meulenhoff, 2015. ISBN: 978 90 290 9029 2. 208 pagina’s. Prijs: € 18,99. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn tweede bijdrage over Brussel van Basje Bender. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Bellenblazen

Op de voorkant van de debuutroman Brussel van Basje Bender staat een foto van een vrouw die bellenblaast. Je kijkt door de bel heen naar de vrouw die haar lippen tuit en lucht blaast door het kleine ringetje waaraan de bel vormt.

Een prachtig beeld dat verwijst naar een element in de roman. De ik-verteller en hoofdpersoon Elvira raakt getroffen door de Vlaamse kunstenares Camille. De naam roept meteen associaties op met Camille Claudel. Ik had eens een vriendin met zo´n grote bewondering voor deze kunstenares dat ze haar kat naar haar vernoemde.

Elvira loopt met bijna net zoveel bewondering voor haar Camille door Brussel. De kunstenares duikt steeds voor haar op als ze het niet verwacht. Maar als Elvira naar Camille op zoek is, dan vindt ze haar niet.

Als ze samen in haar appartement zijn, dan haalt Elvira een potje bellenblaas van de schouw. Ze blaast een stroom bellen:

Camille volgt de bellen tot ze knappen, en ik geef het buisje aan haar. Ze blaast met open ogen, een hele familie zeepbellen verlaat de plastic ring. […]. Perfect, denk ik, iemand met wie ik gewoon bellen kan blazen, uitstekend, zo vaak komt dat niet voor. Of eigenlijk nooit. (70)

De bellen komen terug als ze aan Camille denkt. De zeepbel en Camille vloeien samen. De ik-verteller noemt haar transparant en vloeibaar:

[E]en grote zeepbel die je voorzichtig wat hoger de lucht in kunt blazen. (162)

Maar zeepbellen die hoog komen, kunnen ook uit elkaar spatten. Dat lijkt de verteller niet te beseffen, maar als lezer kun je wel veel vermoeden. Zo drijft het verhaal langzaam maar zeker weg. Als een zeepbel waarvan je niet eens zeker weet of hij wel uit elkaar gespat is.

Basje Bender: Brussel. Roman. Amsterdam: Meulenhoff, 2015. ISBN: 978 90 290 9029 2. 208 pagina’s. Prijs: € 18,99. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Brussel van Basje Bender. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Maak jij notities bij het lezen? - #50books vraag 20

Bij de bloggersleesclub Een perfecte dag voor literatuur lezen we op 30 mei het debuut van Basje Bender: Brussel. Het boek vertelt over de fascinatie van de ik-verteller en hoofdpersoon Elvira voor Brussel.

In de roman komt een trits aan personen uit deze stad voorbij. Elk met een eigen verhaal, vormen ze het grote verhaal van de roman. Als Elvira op een bankje zit te wachten bij de metrohalte Montgomery, haalt ze haar opschrijfboekje tevoorschijn:

Dat boekje heb ik meestal bij me, voor het geval er toevallig een goed idee komt of voor als ongemakkelijk ben en iets te doen wil hebben, zoals nu. Het is een gewoon opschrijfboekje. Ik heb er al een aantal gehad, steeds verschillend maar nooit een Moleskine. Ik heb niet de illusie dat mijn ideeën beter worden als ze in een duur boekje staan. De boekjes gaan gemiddeld een halfjaar mee. (104)

Het toeval wil dat in in Brieven uit Genua Ilja Leonard Pfeijffer uitvoerig stilstaat bij de boekjes van het merk Moleskine. De schrijver uit Genua zweert juist bij deze boekjes en beweert het volgende over zijn verzameling van ongelinieerde boekjes:

Als ik echt beroemd zou zijn, zou die collectie de natte droom zijn van elke verzamelaar en elke literatuurwetenschapper. (601)

Het noemen van het merk lijkt niet alleen de waarde van het boekje te willen vertegenwoordigen, maar ook de waarde voor de lezer. Juist Basje Bender koketteert met het pronken met een merk. Een opschrijfboekje is een opschrijfboekje. De prijs bepaalt niet of wat er staat beter of slechter is.

De opmerking komt voor mij als geroepen. Juist omdat ik mij afvraag hoe het zit bij iets als een opschrijfboekje. Zou de waarde van het boekje echt geen invloed hebben op de inhoud. Ik geloof het niet, maar ik denk dat het een self fulfilling prophecy is.

In geval van Ilja Leonard Pfeijffer zou een ander merk de doodsteek voor zijn schrijfwerk zijn. Bij Basje Bender juist andersom. Het maar wat gelooft. Dat het invloed heeft, is zeker. Alleen ligt het niet bij het boekje, maar degene die de pen of het potlood vasthoudt om in het boekje te schrijven.

Notities bij het lezen

Maar schrijvers zijn niet de enige die notities maken. Ze melden geregeld hoe en wanneer zij notities maken voor het boek dat je in handen hebt. Interessant natuurlijk voor de lezer, maar schrijvers lijken zich nooit af te vragen wat de lezer doet. Want sommige lezer maken ook notities bij het lezen. Zeker doen boekenbloggers dat.

Ik hou eigenlijk altijd wel een potloodje bij de hand om notities te maken van het boek dat ik lees. Ik doe dat altijd op een los blaadje dat ik eveneens als bladwijzer gebruik. Het worden trefwoorden waarachter ik een paginanummer zet. Heel soms komt er op de betreffende pagina een streepje in de kantlijn.

Gedachten erbij houden

Zo probeer ik mijn gedachten bij het verhaal te houden en te zorgen dat ik later als ik erover schrijf, makkelijk voorbeelden erbij kan pakken.

Dat brengt mij bij de boekenvraag:

Maak jij notities bij het lezen en hoe doe je dat?

Ik ben heel benieuwd naar jullie antwoorden.

Blog mee over #50boeken

Schrijf een blog over de vraag van vandaag en laat hieronder in de reactie een linkje naar je site staan. Heb je zelf een idee voor een vraag? Ze zijn van harte welkom. Mail gerust een vraag of stel hem in via het contactformulier.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Basje Bender: Brussel. Roman. Amsterdam: Meulenhoff, 2015. ISBN: 978 90 290 9029 2. 208 pagina’s. Prijs: € 18,99. Bestel