Biezenburcht - #fietsvakantie

Als je zoveel indrukwekkends gezien hebt bij de zandverstuiving, dan valt de rit langs Harderwijk tegen. Het begint bij de brug over de A28. Het verkeer raast onder je door. Het vraagt een aardige klim. Bij het afdalen moet je weer heel snel remmen omdat je moet oversteken.

Dan de tunnel door op weg naar Flevoland. Het laatste deel van de reis, maar wel bijna de helft van het totaal aantal kilometers dat we afleggen. Ook niet het mooiste stukje Harderwijk. Je kunt je dan niet voorstellen hoe indrukwekkend deze stad was voor bezoekers varend vanaf de Zuiderzee.

Komend vanaf de dijk naderen we het Fort, de Biezenburcht. Het ligt op de grens van de Knardijk en de Zeewolderdijk aan. De Knardijk maakt hier de buiging en wordt een binnendijk.

Tot Zuidelijk Flevoland erbij kwam in 1968 was de Knardijk helemaal een buitendijk. Tegen de dijk aan ligt het natuurgebied Harderbroek. Hier vliegen eindeloos veel meeuwen en visdieven. De laatste is bijna niet te onderscheiden van de meeuw, alleen aan de ranke vleugels zie ik het verschil met de kokmeeuw.

Hier is het uitzicht heel mooi. Je kijkt zo in de richting van Harderwijk zoals de schippers eeuwenlang de stad zagen liggen vanaf de binnenzee. Nu rijden de auto’s je in hoge snelheid tegemoet vanaf de dijk. Het blijft een vreemd idee.

We kijken nog een keer naar beneden waar de snackbar gehuisvest is, eten aan de kant van de Knardijk nog een krentenbol en gaan dan over de mooiste dijk van Flevoland omhoog naar de Oostvaardersplassen.

Fietsvakantie 2016

In augustus 2016 maakten Doris en ik een mooie fietstocht door Nederland met als bestemming: Twente. Elke week op vrijdag schrijf ik een stukje over deze bijzondere fietsrit.

De wegen van de wereld

Dit reisboek staat aan de wieg van het moderne reisverhaal. Dat verklapt de achterflap van Nicolas Bouviers reisboek De wegen van de wereld.

De benen van Petrovski

De schrijfster Lisa Weeda bezoekt in De benen van Petrovski het land van haar grootmoeder: Oekraïne.

Ze kent het land uit de verhalen van haar grootmoeder en gaat de plekken uit de verhalen langs. Hier hoort ze meer over haar oma en maakt kennis met een land waar een groot deel van haar familie woont.

Ze doorloopt het land als ze het paleis bezoekt. Ze wordt rondgeleid door Vova. Elke ruimte staat symbool voor een deel van dit bijzondere land in Europa. Tegelijkertijd ontdekt ze het verdriet van dit land. Het verlies van de Krim aan Rusland is niet het enige.

De reis door het verlaten paleis vormt een mooie leidraad door het boek. De verhalen van haar familie, die ze ook kent via haar oma, maar nu van de andere kant. De grote armoede die er heerst en het gewapende conflict waaronder het land lijdt.

De verhalen van vluchtelingen verdreven uit Loegansk en Donetsk. Zoals George en Julia:

‘Met leningen van onze ouders hadden we een appartement gekocht dichtbij het centrum van Donetsk. Helemaal ingericht als een huis uit Skandinavië. Licht en open, maar toen de granaten zo’n tweehonderd meter van onze flat begonnen in te slaan, besloten we toch te vertrekken.’ (65)

Alleen de magnetron hebben ze meegenomen. Nu hoopt het jonge stel op een goede opleiding en baan waarmee ze later overal naartoe kunnen reizen. Als de ik-verteller aan haar tante vraagt of ze nog eens mag langskomen in Stanitsa Loegansk, krijgt ze als antwoord: ‘nu niet’.

Alles is kapotgeschoten, de gaten in de muren van het huis zouden de ik-verteller verontrusten. Daarmee heeft Lisa Weeda met De benen van Petrovski een boek geschreven dat het verdrietige verhaal van de Oekraïne vertelt. Verdrietig, met een heel beperkte hoop voor de toekomst.

Lisa Weeda: De benen van Petrovski. Nijmegen: De wintertuin, 2016. ISBN: 978-90-79571-41-3. Prijs: € 10. 70 pagina’s.Bestel

Ian McEwans Amsterdam

Een titel die wel aanspreekt: Amsterdam. Een roman de naam van de Nederlandse hoofdstad geven. Dat is lef hebben.

Dat het een Engelstalige roman is, maakt het alleen maar mooier. Net als dat bijvoorbeeld Pieter Steinz het boek van McEwan aanprijzen en de link legt met onze hoofdstad.

Dat terwijl de stad maar een marginale rol speelt in de roman. Het verhaal opent mooi in het crematorium bij de uitvaart van Molly. Het is de gezamenlijke liefde van de 2 mannen die een rol spelen in dit boek. Ze delen de liefde voor Molly en zijn daarmee trouw aan elkaar.

Die trouw wordt ernstig op de proef gesteld als Vernon Halliday een ontdekking doet en daarmee hun oude vriendin verraadt. Hij ontdekt pikante foto’s van politicus Garmony. Niet helemaal fair en de componist Clive Liney is het er absoluut mee oneens. Hij wil niet over de rug van de overleden Molly iets doen om er zelf beter van te worden.

Het is de grote druk van de Engelse krant waarvoor Vernon Halliday zwicht. Hij heeft nieuws, maar uiteindelijk heeft hij er vooral zichzelf mee en hij stelt er een vriendschap mee op de proef. Ze denken er allebei anders over en Vernon weet zijn vriend Clive niet te overtuigen. Wat voor een bezwaar heeft hij nou echt?

Wellicht was zijn vraag retorisch. Clive deed een paar stappen naar zijn vriend toe en gaf antwoord. ‘Vanwege Molly. Wij mogen Garmony niet, maar zij mocht hem wel. Hij vertrouwde haar en zij heeft zijn vertrouwen geëerbiedigd. Het was iets persoonlijks tussen hen. Dit zijn haar foto’s, die hebben niet te maken met mij of jou of jouw lezers. Ze had het vreselijk gevonden wat je doet. Eerlijk gezegd verraad je haar.’ (89)

Toch is het verhaal er niet mee afgelopen. Het draait uiteindelijk uit op de verbintenis die de 2 mannen kort na de crematie van hun vriendin sluiten. Het blijkt meer te zijn dan zomaar een afspraak. Heel mooi verweeft de verteller dit gegeven in het verhaal. Ik het ervan genoten. En dan zit er toch meer Amsterdam in dan je aan het begin vermoedt.

Ian McEwan: Amsterdam. Roman. Vertaald door Rien Verhoef. Amsterdam: De Harmonie, [1998]. ISBN: 90 417 0202 4. 204 pagina’s. Rainbow pocketboeken. Niet meer verkrijgbaar.

Stad van goud

Ze is gemaakt in de nacht dat de muur viel. De hoofdpersoon Claire in Tjeerd Posthuma’s roman Stad van goud woont in een Vinexwijk. Alles is er goed geregeld. De boompjes zijn mooi afgeknot, in het onderste gedeelte van de stam groeien geen takken. Het staat volgens Claire symbool voor het alles tot in de puntjes geregeld willen hebben. Of er in die wijken ook ruimte is voor geluk, lijkt niemand te willen weten.

Claire draagt een geheim bij zich. Ze vertelt het verhaal vanaf het moment dat het gezin in de nieuwbouwwijk trekt. Eigenlijk al vanaf de geboorte van Claire. Ze weet niet beter, maar ze heeft zichtbaar last van al het nieuwe. De snelweg, de leegte en het zand. Het probleem: het wil niet beklijven, het vernieuwt voortdurend. Eenzelfde stroom die je in de roman terugleest in de stijl. En overal: zand. Zand dat niet blijft liggen, maar steeds verwaait.

Elke keer als een van ons thuis kwam trokken we een spoor van zand door het huis. Kwam dat niet ook gewoon naar binnen waaien? Nee. Zeker kwam dat niet gewoon naar binnen waaaien. Nieuwbouw, hè, mijn vader zei altijd dat zij daar in de stad maar in die scheve, tochtige, gehorige monumenten moesten gaan wonen waar je geen schroef in mag draaien, dan namen wij wel dit huis dat recht staat, goedkoop is in het onderhoud en luchtdicht. Wij hadden geen tochtkieren. Wij hadden nieuwbouw. (21)

De V&D die aan de rand van de wijk gepland is, wordt gebouwd alsof het een heus bouwpakket van IKEA is. De verteller voert dit gebouw steeds aan. Het blijft namelijk leeg. Het vormt de enige constante in de roman. In het lege pand komt geen winkel. De nabijgelegen Shoping Plaza is gevuld, maar een groot warenhuis komt niet in het lege gebouw dat geen bestemming krijgt.

Het lijkt een beetje op de personages in de roman. Zeker, Claire draagt een geheim met zich mee. Het is het verhaal over haar jongere broertje Orville. Een verhaal van een gezin in een nieuwbouwwijk die uit elkaar groeit. Getemd en gedreven door de drugs. Het geeft niet de rust of de droom, maar brengt onrust en verwarring.

Daarmee is Stad van goud een mooi verhaal over nieuwbouw, toekomstverwachting en de realiteit die anders uitpakt. Veel is te plannen, maar het gedrag van mensen niet. Dat laat Tjeerd Posthuma wel zien in zijn debuutroman. De kijk op de nieuwbouw waarin de voortdurende verandering speelt, net als de speurtocht van de personages in een rusteloze samenleving.

Tjeerd Posthuma: Een stad van goud. Roman. [Amsterdam:] Thomas Rap, 2016. ISBN: 978 94 004 0612 4. Prijs: € 17,99. 192 pagina’s.Bestel

Zandverstuiving - #fietsvakantie

Dan ben je de laatste beukenbossen door van de Veluwe. We zien het bordje naar Harderwijk en ik vraag welke weg we zullen nemen. Als we hier afslaan zullen we langs de zandverstuiving fietsen. Het is ietsje om, maar ook heel erg mooi, beloof ik.

Wat een beleving als je uit de bossen de zandverstuiving in fietst. Van de schaduwrijke bomen rij je ineens in de overdadige ruimte. De zachtglooiende heuvels geven het landschap iets geheimzinnigs.

De Sahara in het klein. Voetsporen in de vorm van kuiltjes en ribbeltjes van de wind in het zand. Het fietspad is overwaaid door het zand. We moeten uitkijken in de afdaling en bij het stijgen dreigen we vast te lopen.

Op een zandheuveltje zit een stelletje. Het is een ouder echtpaar. Ze zitten er knus alsof ze net verliefd zijn. En kijken de verte in tegen de rand met naaldbomen. Wij slingeren achter elkaar door het bijzondere landschap. Ik krijg er geen genoeg van.

Als we verderop de kans krijgen om de uitkijktoren te beklimmen, dan doen we dat. Dit is veel te mooi om te laten schieten. Al is toch weer anders als je bovenaan staat. Het gevoel van zojuist toen we er doorheen fietsten, is er niet meer.

Dan te bedenken dat een groot deel van de Veluwe ruim 100 jaar geleden zo’n verstuiving was. In het Nationaal Park verderop is bijvoorbeeld bij Kootwijk ook een deel van de verstuiving nog te zien. Al oogt het zand hier zoveel lichter dan daar. Misschien is het de droogte of het felle licht van de zomer. Het oogt anders, indrukwekkender.

Fietsvakantie 2016

In augustus 2016 maakten Doris en ik een mooie fietstocht door Nederland met als bestemming: Twente. Elke week op vrijdag schrijf ik een stukje over deze bijzondere fietsrit.

Liefde voor Portugal

Het opvallendste aspect in de nieuwe roman Een Portugese droom van Marieke Woudstra is de enorme liefde voor Portugal die uit het boek spreekt. Ze weet heel treffende en in lyrische beschrijvingen te vertellen over het land waar ze zo van houdt.

Bijvoorbeeld als hoofdpersoon Marjolein door de straten van Lissabon loopt. Ze weet de stad prachtig te typeren, in combinatie met een stukje weemoed naar de tijd waarin de stad praktisch ongerept was.

Ze gaat op zoek naar het appartement dat ze een jaar huurde. Alles is nog hetzelfde: zelfs de papegaai op de vensterbank van de buren zit er nog.

Vijftig meter verderop gaan we zitten in het cafeetje waar ik vroeger vaak koffie dronk en een broodje nam, een sandes, met kaas en zoute boter. Het zaakje is nog niets veranderd. De eigenaar staat in de deuropening om te zien wat er op straat gebeurt. Hij zet flesjes Água das Pedras voor ons neer en zijn vrouw smeert broodjes kaas die ze via een doorgeefluik vanuit de keuken op de bar zet. (232)

Dan draait de eigenaar zich plotseling om naar Marjolein. Zijn vrouw heeft haar herkent en samen halen ze herinneringen op. Ook in Lissabon is de moderne mens aan de overwinnende, overwoekerende kant. Alles verandert. Bart heeft snel genoeg van, zodat de lezer veel herinneringen naar dit verleden bespaart blijft.

Het is wel mooi hoe de verteller steeds de lijn van het verhaal weer strak trekt als ze het verhaal even heeft laten vieren. Zoals een vliegeraar aan het touw trekt als de vlieger van richting verandert. Zo trekt de verteller het verhaal weer heel mooi in de juiste richting.

Marieke Woudstra: Een Portugese droom. Amsterdam: Boekerij, 2017. ISBN: 978 90 225 7589 5. Prijs: € 15. 252 pagina’s.Bestel

Enthousiasme

De olijvenstrop en de dronken Portugees die aanspraak maakt op hun land, zijn mooie draadjes in de roman Een Portugese droom die de spanning mooi levend houden. Want de rest van het verhaal verloopt best wel gladjes. De 2 dochters hebben leuke mannen aan de haak geslagen en komen helpen met de olijfoogst.

In haar enthousiasme wil dochter Mirthe zelfs blijven. Ook haar vriend ziet er veel heil in.

‘Het lijkt me heerlijk om die stomme etage op te zeggen, die veel te duur is voor ons. Eigenlijk werken we alleen zoveel en zo hard om de huur te kunnen betalen.’ Mirthe klink impulsief maar ook realistisch. Ze besluit met: ‘En dan die heerlijk lange zomers, lekker in de zon liggen.’ (92)

Als Marjolein het een paar dagen later nog eens vraagt, ziet Mirthe het toch niet zitten om hier in de eenzaamheid te gaan wonen. Toch een grote stap van het dure appartement in Amsterdam naar het Portugese platteland. Zo blijft de provincie verstoken van verse aanwinst en veroveren de ouderen het platteland meer en meer.

Marjolein maakt kennis met de vele kruiden die Portugal rijk is en begint een nieuwe lijn voor de vele biologische winkels die Nederland rijp is. Een welkome aanwinst voor de tegenvallende olijvenoogst. Net als dat Marjolein de kans krijgt om een eigen lunchroom in het dorp te beginnen.

Allemaal mogelijkheden die de Nederlandse aangrijpt. Samen met Bart, een gelukkig leven in Portugal. Ik begin het zelf te overwegen. Maar eerst moet ik nog mijn eigen Tiny House uit de grond stampen. Wie weet over een paar jaar. Als ik net zo oud ben als Marjolein en Bart.

Marieke Woudstra: Een Portugese droom. Amsterdam: Boekerij, 2017. ISBN: 978 90 225 7589 5. Prijs: € 15. 252 pagina’s.Bestel

Een Portugese droom

Ik heb Marieke Woudstra ontmoet bij de blogevent van uitgeverij Meulenhoff 3 jaar geleden. Dat was vlak voor de uitgave van haar debuutroman Thuis in Portugal. Het was de tijd dat ik kennismaakte met het idee van zelfvoorzienend en hoe je je eigen boontjes zou moeten kunnen doppen.

De roman Thuis in Portugal sprak mij erg aan. Bij het lezen kon ik mij niet losmaken van de vergelijking die ik al maakte in de tuin bij Meulenhoff. Het houdt het midden tussen het televisieprogramma Ik vertrek en een spannende roman over Portugal.

Hoe anders als het werk van iemand als Gerrit Komrij. Net zo bezeten van Portugal, maar meer waarnemend. Komrij weet als geen ander de mensen te typeren en alledaagse situaties tot in het absurde te trekken in de schetsen van zijn dorp Vila Pouca. Bij Marieke Woudstra is het verhaal een echt verhaal, waar zelfs een spannend element in zit.

Draait haar debuut nog vooral om het op gang brengen van een leven in Portugal met hulp van haar nieuwe liefde en haar 2 dochters. In de 2e roman Een Portugese droom voert Marieke Woudstra weer dezelfde personages op: Bart en Marjolein die leven van de opbrengst van hun eigen grond. Ze maken zich helemaal los van de moderne, jachtige manier van leven in Nederland. Ze kiezen voor de rust en de weelde van het platteland.

Ik had genoeg van mijn baan in de zorg, de stress, de drukte van de stad, de kou en de regen. Toen ik mijn nieuwe liefde ontmoette, besloten we al snel samen een totaal ander leven te beginnen. Mijn droom van een duurzaam leven op het Portugese platteland kwam uit. We gingen onze eigen biologische olijfolie maken en hoopten dat we daarvan rond konden komen. (13)

Natuurlijk zit hier een groot deel idealisering in. Ook de verteller in Marieke Woudstra’s roman is zich daarvan bewust. Het verhaal heeft daarom gelukkig wat spannende elementen. De olijvenoogst loopt bijvoorbeeld gevaar als het eerder begint te regenen en de olijfvlieg grip krijgt op de vruchten. Het bezorgt het Nederlandse echtpaar een grote financiële strop. Ook meldt zich een dronken Portugees op hun land. Hij zegt dat de grond van hem is en ze maar moeten bewijzen dat het land van hen is.

Marieke Woudstra: Een Portugese droom. Amsterdam: Boekerij, 2017. ISBN: 978 90 225 7589 5. Prijs: € 15. 252 pagina’s.Bestel

Dichter op de IJssel

Mijn gedicht ‘De oversteek’ is opgenomen in de gedichtenbundel Dichter op de IJssel. 26 dichters zingen een loflied in deze bundel over de rivier de IJssel. Het is een dichtbundel die het literaire antwoord is op de IJsselbiënnale 2017 die vorige week is geopend.

Bij de IJsselbiënnale staan in de steden langs de IJssel mooie kunstwerken opgesteld langs de rivier. Ze leggen de verbinding tussen het landschap en de rivier. Het thema is dit jaar klimaatverandering. Daarom is een dichtwedstrijd uitgeschreven waaraan ik heb meegedaan. Het resultaat: mijn gedicht ‘De oversteek’ is opgenomen in de bundel.

De dichtbundel is verkrijgbaar in de lokale boekhandels van de IJsselsteden waar de biënnale gehouden wordt. Daarnaast zal hij zeker ook te koop zijn bij 1 van de poëzievoordrachten de komende maanden.

Meer informatie op: dichteropdeijssel.nl