Lachen binnen de lijst

Wat mij mateloos ergert aan Amerikaanse comedy's is dat lachmoment dat om de zoveel tijd valt. De grap lijkt wel sterk geregisseerd. Dat gebeurt ook. Soms wordt de lach opgeroepen met behulp van een lachband. Comedyseries als Friends of Frasier lijken die lach nodig te hebben om de kijker te wijzen op de grap die voorbij komt.

De aanduiding van de lach is hiermee een begrenzing van de grap. De grap verwordt hiermee een verplicht moment. Daarmee leidt dat lachsalvo mij af van de grap die op het scherm wordt vertoond. Tegelijkertijd lijkt uit het lachsalvo de verplichting te spreken dat ik moet lachen.

Straatrumoer en de Nederlandse roman

Voor het eerst las ik het essay van Ton Anbeek waarin hij oproept tot meer straatrumoer in de Nederlandse letteren. Hij doet in dit essay met de naam 'Aanval en afstandelijkheid' de uitspraak aan het einde van een vergelijking van 3 Amerikaanse en 2 Nederlandse romans. Het is een heel beroemd essay, vooral vanwege de oproep aan het einde.

Het essay is voor mij altijd overgekomen als een manifest en veel minder als een analyse. Toch heeft het stuk veel van een romananalyse in zich. Anbeek heeft een tijdje in Amerika lesgegeven op de Universiteit van Californië in Los Angeles. Hij vraagt zich af waarom de studenten met zoveel tegenzin Nederlandse romans lezen. Dat begint met het verdiepen in enkele Amerikaanse romans uit die periode.

David Sedaris en Sinterklaas

Zegt het verhaal 'Zes tot acht zwarte mannen' iets over Sinterklaas of meer over David Saderis. Ik denk het laatste. In de bundel Van je familie moet je het hebben, een tip van Paulien Cornelisse bij Zomergasten - inderdaad zo lang doe ik al over het boek - vertelt Saderis over de bijzondere kindervriend. De feiten kloppen niet, maar dat geeft niks voor een verhaal. Daar is het een verhaal voor, maar het tekent wel de verteller.

Hij behandelt het typisch Nederlandse gebruik echt als een Amerikaan die een bijzondere volksstam bestudeert. Het begint al met de openingsvraag die Sedaris stelt als hij in een vreemd land komt:

'Wanneer maken jullie de kerstcadeaus open?' is ook een goede gespreksopener, want volgens mij zegt dat veel over het nationale karakter. (256)

Na de dood

Is er leven na de dood, vroegen ze gisteren aan Freek de Jonge. Ja, antwoordde hij trefzeker. Als wij dood gaan, gaat het leven gewoon door.

Nu is Michael Jackson dood en verkopen zijn albums als de beste. Elke tien seconde verkocht bol.com een plaatje van de Amerikaanse zanger.

Hij lijkt meer te leven dan bij zijn leven.

Lootjes trekken

Het was een weekje terug. Ik betrapte een collega met een scherm voor zich waarop 'lootjes trekken' stond. Ik herkende het logo, alleen was de Sinterklaas vervangen door een even zo rood kereltje, met dikke buik, warrige baard en een slappe muts op het hoofd. Een bel slingerde aan zijn arm.

'Sinterklaas is al geweest hoor.' Ik wees naar het scherm omdat ik best trots was dat ik hem betrapt had. Voor hem lag een geel memostickertje waarop hij de wensen van degene die hij getrokken had. 'Je hebt Annelies getrokken', vertelde het scherm mij. Hij lachte. 'Ja, maar kerst nog niet.'

Nederland op zijn breedst, lootjes trekken met kerst. Hoe een Nederlandse gewoonte doordringt tot het meest Amerikaanse feest van het jaar. Jezus mag dan misschien met kerst geboren zijn, er is geen Amerikaanser product dan kerstfeest. Daar loopt dan de Hollandse afwijking van het lootjes trekken doorheen. Alsof Sinterklaas echt niet meer bestaat.

Mijlenver

De aandacht voor de Amerikaanse verkiezingen verbaast me wel. Voor vele miljoenen zendt de publieke omroep vannacht de stand van zaken van minuut tot minuut uit, de kranten blijven niet achter. Dat terwijl we geen enkele invloed hebben op de uitslag en het directe effect op ons leven minimaal zal zijn.
In zekere zin drijven de televisiewagens mee op de golf van het Amerikaanse verkiezingscircus. Deels omdat het zo lekker hapklaar wordt voorgeschoteld. De verkiezingen in Rusland, Japan of Suriname krijgen minder aandacht, hooguit een paar minuten in het journaal.
Menig Nederlandse verkiezing, waar het gebrek aan opkomst tergend laag is, zou jaloers zijn op de aandacht en batterij dure presentatoren dat naar de electorale plek des onheils is getrokken. De Europese verkiezingen en de verkiezingen voor de Provinciale Staten zijn niet de minste, maar de verslaglegging in tijd en aandacht is slechts een fractie van wat nu door de prairie trekt. Voor de provinciehuizen in Middelburg of Assen staat hooguit een uitzendkracht. De waterschapverkiezingen worden alleen genoemd in de reclamespotjes rond het journaal.
Misschien is het de ver van mijn bed show die heer en meester is bij deze verkiezingen. Elke keer probeert een presentator die er zelf nauwelijks iets van begrijpt, het kiessysteem uit te leggen. Dan stuit hij op de grap, die de grootste grap van het geheel is, de verkiezingen zijn helemaal geen verkiezingen. Er worden alleen een paar mannetjes aangewezen die in december de nieuwe president kiezen. Een oneerlijker systeem om je leider te kiezen, op een dictator en het koningshuis na, bestaat er niet.
Het verschil tussen de Amerikaanse verkiezingen en een dikke soap is dat de kijkers denken dat dit echt is. De werkelijkheid is echter ver te zoeken, zelfs mijlenver over zee.

Zwaaien

Ze vliegen wel en ze vliegen niet. Gisteren een item op het NOS-journaal over een op afstand bestuurbaar vliegtuig van de Amerikanen. Het ding vliegt en de mensen die de apparatuur bedienen voelen zich piloot, terwijl ze met beide voeten op de grond staan.
Een grondpiloot vloog met het toestel over Irak, vertelde hij. Hij zag door de camera's een jongetje van zeven zwaaien naar het toestel. We zwaaiden toen terug door met de vleugels heen en weer te gaan, vervolgde de grondpiloot.
Ik dacht gelijk aan de scène in A Bridge too Far van een jongen die fietst over de Ginkelse hei en een Engels vliegtuig over ziet vliegen. Hij zwaait en dan 'zwaait' het vliegtuig terug door met de vleugels heen en weer te gaan. Op dat moment kijkt hij in de loop van een Duitse tank.
Voor mij een scène die de hele film dekt. De bevrijder is in zicht, maar de vijand is er nog. Zou het Iraakse jongetje ook met die intentie gezwaaid hebben naar het radiografisch bestuurbare vliegtuig?

Vakantie

Als je een oorlog wilt beginnen, doe het dan in de zomervakantie. Ik zeg het soms gekscherend om aan te geven dat vakantie de maatschappij ontregelt. Twee maanden lang is er niets te beginnen. Rekeningen worden niet betaald en beslissingen worden uitgesteld totdat iedereen terug is. Want als de één terug is, dan gaat de ander weg.
Dat vakantie fataal kan zijn, bewijzen de Amerikanen deze week. De trage reactie rond de Russische inval in Georgië zou komen door de vakantie. Net als de orkaan Katrina in 2005 en de oorlog in Libanon in 2006, gebeurde het in augustus. De maand bij uitstek waarbij Amerika op vakantie is.
Het pleit ervoor om wat omzichtiger met vakanties om te gaan, zeker die van bewindslieden. Soms wordt er erg makkelijk over gedaan. Zo kon het gebeuren een paar weekends terug dat de hele B&W van Amsterdam aan het strand zat. Niemand was er, maar iedereen was bereikbaar, beweerden de bewindslieden achteraf.
Als er iets gebeurd was, dan was niet alleen Leiden in last geweest.

Ach dit soort dingen bedenk je alleen maar aan het einde van je vakantie...

Hillary huilt, Hillary lacht

Vreemd idee dat je met een snik een verkiezing kunt winnen. Het ene moment is Hillary Clinton de grote verliezer. Een traan is voldoende om haar het menselijke gezicht te geven dat ze nodig heeft.
Hoe veranderlijk en wisselvallig de Amerikaanse politiek is. De democratie wankelt op populariteit, lege uitspraken en een half oor. Niets is sneller dan de Amerikaanse verkiezingen. De uitkomst is totaal onzeker. Bovendien hebben wij Nederlanders geen enkele vat op deze loterij.