Merel of engel

Bij het concert zingt een merel. Het is aan het einde als toegift. De organist speelt Bach en componisten onder invloed van Bach. Dan - na het applaus - zingt de merel. Ik staar omhoog naar het instrument. Vlak onder het kerkgewelf zingt een engel. De lange zwarte haren, de oranje mondhoeken. Het klinkt hemels.

In de kerk fluiten andere merels mee. Blackbird. De zonnestralen stralen de zomerdag op het blauwe orgel. Nog mooier dan het al is. Hooguit de nachtegaal, die fluit soms mee met de Rossignol.

blonde haren

wapperen een glimlach

een oranje knipoog

Melancholie en de klap

Het voorjaar begint eerder dan ooit. Ik heb de eerste merel al horen fluiten. Het was toen ik op de fiets reed naar mijn werk. Ik fietste - hoe toepasselijk ook - door Vogelhorst en hoorde duidelijk hoe de merel floot. Het voorjaar is begonnen.

Er is een gedicht met de merel erin dat ik prachtig vind. De melancholie sleept je mee. Het heet 'Tuin Dordrechts Museum'. Ik kan het niet lezen zonder een traan te laten. De melancholie die het lyrisch ik meteen bij je losmaakt, waarna elk woord je raakt.

Als ik gestorven ben
zal in de tuin van dit museum
boven het warrig bladerengedruis
een merel net zo helder zingen
op net zo'n late voorjaarsdag.

En ik, ik zal er niet meer zijn
om door dit zingen te vergeten
dat ik moet sterven mettertijd.

Het vergankelijke leven kleeft aan deze woorden. Je voelt de weemoed van de verloren tijd en het gestorven zijn. Het grijpt je in het hart. Je hartspier trekt samen van het verdriet, hier straks niet meer te zijn. Het lyrisch ik gaat verder. Lees door, lees door.

Maar aan de andre kant zal ik
- je weet maar nooit -
veel langer leven dan die vogel.
En als ik toch onder de zoden lig
dan zal mijn zoon nog eens
een merel net zo horen klinken
op net zo'n late voorjaarsdag.
En hij zal weten wie ik was
en ach, een vogel weet van niets.

Dit kan niet meer mis gaan. Uit deze mystieke bubbel kun je nooit meer komen. Hier wellen en vallen tranen. Tot tuiten toe. Niks meer aan te redden. Je voelt je reddeloos verloren. Er is nog één couplet:

Maar aan de andre kant alweer:
als merels aan hun vaders konden denken,
wellicht dat ze dan krasten als een raaf.

Auw, wat doet dit pijn zeg. Je bent helemaal gewend aan het donker. Voelt hoe de melancholie om je heen geslagen is. Dan schijnt opeens het felle licht je in de ogen. Een zoekactie van de politie. Leg neer die tranen!

Kun je er nog wat aan doen? De dichter Jan Eijkelboom uitschelden. Hoe heb je dit kunnen maken! En al het mooi in 1 klap gebroken. Alsof je vindt dat je ook maar een mens bent en al het goddelijke dat je opriep, ter plekke moet verdelgen.

Het is gelukt. En je ziet hem lachen, besmuikt in zijn vuistje. Alsof een mooi gedicht eigenlijk verboden zou moeten zijn.

Kwaliteit van leven - #WoT

Ik wil nooit in een verzorgingstehuis, zei Catherine Keyl een tijdje terug. Dat was te minderwaardig om al kwijlend gevoerd te moeten worden. Haar vader, zo'n respectabele man altijd, was zo aan zijn eind gekomen. De oorlogsstrijder moest zo triest aan zijn einde komen. Dat wilde Catherine niet. Doe mij maar een spuitje voor ik een verzorgingstehuis in moet.

Daar tegenover staat de man of vrouw die door ziekte gekweld juist dichter bij het leven weet te komen. De bijzondere momenten voor het sterven die je dichter tot elkaar brengt dan ooit. Het leven als bijzonderheid. Hoe oncomfortabel en pijnlijk ook, brengt het lijden soms ook iets moois.

Ziekbed een zegen?

Ik ben opgegroeid met het idee dat een lang ziekbed een zegen was. Dan kreeg je alle gelegenheid om tot God te komen, terwijl een plotselinge dood geen enkele gelegenheid zou geven om tot inkeer te komen. 

In Maarten 't Harts roman Een vlucht regenwulpen vraagt de hoofdpersoon Maarten zich af waarom zijn moeder zo uitzichtloos moet lijden. Hij legt de vergelijking met de vernietigingskampen in de Tweede Wereldoorlog waar God ook niet te vinden was. Bij het ziekbed van zijn moeder ontbreekt eveneens ieder spoor van hem.

Waar ligt kwaliteit?

Waar ligt de kwaliteit van leven? Bij het sterven of juist bij het leven? Soms weet je wat je mist als je het verliest. Maar hoe lang moet het duren. Is het prettig bij je volle bewustzijn te sterven of juist gekweld door een ernstige ziekte de dood tegemoet te zien?

Of juist dicht bij de oorsprong, terug naar waar het begonnen is. Zonder de belasting van het weten, maar heel dicht bij het voelen. Het bewustzijn vervlakt tot een schim van wat je ooit was. 

Ik heb geen idee. Gelukkig niet en ik hoop dat ik op het juiste moment de juiste keuze maak. Of dat een ander dat voor mij doet. In de lijn met wie ik ben en met de liefde.

als ik morgen sterf

en de merels blijven stil

fluit je dan voor mij?

WoT

Bij de #WoT schrijven bloggers over een woord of een foto. Elke donderdag verschijnt een nieuw woord waarover je kunt bloggen. Het woord (of de woorden) van vandaag: kwaliteit van leven. Doe ook mee op writeonthursday.wordpress.com

Neef Guus

Doris met haar neef Guus en tante Lonneke

Vanmiddag hebben we neef Guus in het ziekenhuis bezocht. Het was een indrukwekkende gebeurtenis. Zo'n klein teer kindje en nieuwe aardbewoner te verwelkomen in de familie. Het is de eerste na Doris. En het zien van mijn kleine neefje bracht mijn gedachten weer terug naar de geboorte van haar. Hoe snel je die kleine vingertjes en teentjes vergeet. Het kleine koppie, de oogjes half open en het hese huilen. Nu ben ik bezig met het bestuderen van haar rapport en nadenken op welke sport ze het beste kan.

Buitengekomen ontdekten we dat de avond al ingetreden was. De bewolking en het sombere weer zorgde ervoor dat het al vroeg donker werd. Ik hoorde hoog boven mij een merel zingen. Het voorjaar komt altijd eerder dan je verwacht. Op het dak van de parkeergarage waarin onze auto stond, zong een andere merel het hoogste lied. Een kraai sprong op van een muurtje. Hij trok zich niks aan van al die drukte om hem heen.

Bijvoeren van de vogels bij vorst

Niet alleen een voederbak hoog, maar ook een plateau wat dichter bij de grond voor de vogels.

Merel, koolmees en spreeuw, ze hebben de laatste dagen allemaal genoten van het voer in onze tuin. De vorst zorgt ervoor dat de vogels veel energie en daarmee voedsel nodig hebben. Volgens de vogelbescherming verliezen de kleinere vogels gedurende koude nachten wel 10 procent van hun lichaamsgewicht. Daarom kan het geen kwaad ze bij te voeren. Wel moet je rekening houden ze niet teveel eten te geven, maar de laatste dagen gebeurt dat niet zo snel. Het voedsel dat wij aanbieden in de achtertuin wordt gegeten door alle vogels uit de buurt: koolmees, pimpelmees, huismus, merel, kauw, ekster en spreeuw.

Koolmees in de vlinderstruik

Bij de eerste nachten vorst, zag ik 's morgens als de zwarte merel zitten.

In de nesten

Vanmiddag bij het snoeien van het groen in de erfafscheiding, zag ik ineens een broedende merel zitten. Het dier keek me met grote en angstige ogen aan. Bovendien zat het dier erg ongemakkelijk. De staart wees omhoog en de kop zat ook in een vreemde knik. Ik ben snel gestopt met snoeien en heb mevrouw niet teveel gestoord. Haar man zag ik even later druk en liefdevol in de weer met wormpjes en ander lekkers.

Twitteren

De twee stenen muurtjes tussen de huizenblokken in, vormden even een spiegelbeeld doordat op beide muurtjes een merel zat. Ze lonkten naar elkaar en leken even te spreken als twee kwebbelende mussen.

Kijk, dat is nou twitteren, dacht ik terwijl de merels in rondjes draaiden op hun stenen muurtjes en onderwijl druk kwebbelden. Ik begreep niet wat ze wilden zeggen, maar dat geldt ook een beetje voor twitteren. Daar snap ik ook niet  altijd wat iemand zeggen wil.

Daar liep een blog voorbij

De merel zong zijn deuntje
Het gras prikkelde de tenen
En de avondzon kietelde
het gelaat dat vooruit staarde

Het Haarlemplein ademde
rust en groen voorbij de treurwilgen
neuriede de dag nog
een hoge noot over het water

Ze klom in de hoogste
touwen gespannen langs
de paal en de wind las
de bladzijden van mijn boek

We lagen andersom
jouw tenen keken
naar haar in de touwen
en mijn voeten zagen jouw ogen

Ik droomde weg in het verhaal
dat ik niet begreep en dat mij
niet wilde verstaan om mij heen
was alles veel mooier dan daarbinnen

Kijk papa hoe hoog ik ben
gilde ze overwonnen
de huizen kaatsten haar trots
terug en de zon knipoogde in goud

Daar liep net je blog voorbij
zei je en ik vroeg wat je bedoelde
Nou daar liep een vrouw
met een klein tasje over haar schouder
en een grote plastic tas met toiletrollen

Het vogeltje en de dood

Hoge gillen klonken door de achtertuintjes. In korte halen gilden de merels door. Hier hing gevaar in de lucht. Een ekster schoot vlak over een schutting en werd achterna gezeten door de twee merels. Ze gilden als de sirenes van een hulpdienst achter de zwartwitte vogel aan.

Het was te laat, want iets verderop viel het dode lichaam van een jonge merel. De verontruste ouders hadden het niet in de gaten. Ze vlogen nog altijd gillend achter de vijand aan die wegkroop achter de huizenrij.

De dood komt altijd te vroeg, maar soms veel te vroeg. Overpeinsde ik terwijl ik nog een keer omkeek en het dode jong zag liggen. Bijna volgroeid maar nog niet snel genoeg in de vliegkunst om de ekster te ontwijken.

Het kind probeerde zijn eerste schreden in deze boze wereld te zetten, de vleugels uit te slaan, maar werd wreed geschept door een zwartwitte vijand. De plechtstatige scheiding tussen zwart en wit van het verenvel waarin het donker met het licht speelde, hadden iets van een begrafenisondernemer. Alleen ondernam hij hier zelf de begrafenis: een verse maaltijd jonge vogel.

Tja, dat is de natuur, mompelen mensen dan snel. Of ze zeggen iets van 'de natuur is wreed' en weten nog iets te laten volgen over de wetten van de natuur. Als je de evolutietheorie verkeerd begrepen hebt, kun je het ook nog hebben over 'survival of the fittest' en recht van de sterkste.

Voor mij was het nutteloosheid, want ik wist zeker dat de dode merel niet meer opgehaald zou worden door de ekster. Misschien ging er een kat mee vandoor, maar dat kon ik niet meer afwachten. De trein van tien voor zeven heeft namelijk geen tijd voor mijmeren in de ochtend.

Nachtegaal

Het ruikt voorjaar in de lucht, de zon zweeft laag voor mij uit. Alles kleurt in een oranje gloed en in de boom zingt de vogel even hoog als hij zich bevindt. Een kleine vogel zonder kleur, daarvoor is de afstand te ver en de gloed te rood. Ik zie alleen het silhouet van de vogel. Ik vermoed dat het een nachtegaal is, maar waarschijnlijk is het een merel.

Maarten 't Hart maakt zich druk om dergelijke opmerkingen, schrijft Midas Dekkers in het boekenweekgeschenk van deze boekenweek. 'Hij windt zich juist op over Oek de Jong die schrijft dat er 'een vogel zong'. Waarom weten schrijvers niet welke vogel? Als ze al eens schrijven dat er een leeuwerik zingt, dan zal het wel een merel wezen, schampert 't Hart.'

Ik weet alleen van hoge uithalen, die dat kleine vogeltje daar bovenin de top van de boom, zingt. Als ik bijna thuis ben fluiten de merels de laatste noten. Het is bijna donker, ik zie de eerste twee vleermuizen om elkaar heen dartelen langs de muren van de huizen. Ze zijn wakker! Het voorjaar is begonnen!